خرقه‏سوزي در شعر حافظ

Abstracts of Articles in English

«خرقه‌پوشي» از جمله آيين‌ها و رسوم رايج تصوف است كه گاه آدابي ديگر همچون «خرقه‏ ‌انداختن» يا «تخريق خرقه»، «خرقه از سر به‏درآوردن» و «خرقه از سر بركشيدن» را به همراه داشته است؛ «تخريق خرقه» بيشتر به هنگام وجد به‏ويژه در مراسم سماع صوفيانه رخ مي‌داده است؛ «خرقه از سر به‏درآوردن» گاه از سر وجد بوده است و گاه براي زدودن كدورت ميان دو صوفي، و «خرقه از سر بركشيدن» براي تنبيه صوفي خاطي در خانقاه‏ها رايج بوده است. به نظر مي‌رسد «خرقه‏سوزي» نيز از جمله آدابي بوده كه با «خرقه‌پوشي» ‌ارتباط داشته است. اگرچه در منابع اصلي صوفيه و نيز پژوهش‏هايي كه تاكنون در اين زمينه انجام گرفته است، مطلبي قابل استناد به دست نيامده است، اين اصطلاح در شعر عرفاني فارسي، از جمله اشعار عطار، سعدي، مولوي، قاسم انوار، فخر‌الدين‌ عراقي و حافظ بازتابي نسبتاً گسترده دارد. در اين مقاله كوشش شده است ضمن بررسي اجمالي خرقه و خرقه‌پوشي در اشعار عرفاني فارسي، به تحليل و نقد «خرقه‌سوزي» به‏ويژه در اشعار عطار و حافظ پرداخته شود.