نقش روابط علّي در داستان پردازي تفاسير قرآن

Causal Relations in Stories Based on Quran Exegesis

داستان هاي پيامبران از مهم ترين بخش هايي است كه در بررسي ويژگي هاي هنري قرآن مورد توجه قرار گرفته‌اند. روايت تفاسير از اين داستان ها نيز به دليل بسط و گسترش و پرداخت نو، موضوعي است كه مي تواند نتايج مفيدي در زمينه داستان پردازي در ادبيات فارسي و سنت-هاي تفسيري در بر داشته باشد. از اين‌رو، اين مقاله با مقايسه داستان پردازي قرآن با برخي كتب تفسيري، به دنبال پاسخي براي اين پرسش است كه مهم ترين نقش هاي روابط علي در داستان‌پردازي تفاسير كدام است؟ به عبارت ديگر، پژوهش حاضر بر رابطه متقابل زبان و شگردهاي زبانيِ متن با مولفه هاي محتوايي و فكري مبتني است؛ از اين رو اولاً بازتاب اهداف توضيحي تفاسير در شيوه داستان پردازي آنها و ثانياً تفاوت اين شيوه ها با شيوه هاي قرآني بررسي شده‌است. به نظر مي رسد اهداف توضيحي تفاسير، در حوزه داستان پردازي به صورت تاكيد بر روابط علّي ميان رويدادها و بخش هاي داستاني نمود يافته‌است. اين عامل افزون بر گسترش طرح داستان، پيامدهايي براي زمان، مكان و شخصيت پردازي نيز داشته‌است.