ايهام هاي نويافته در شعر حافظ

Newly found Ambiguities in Poems of Hāfiz

ايهام يكي از شگردهاي بلاغي پركاربرد در شعر فارسي است. اين تمهيد هنري كه در شعر شاعران قرن پنجم نمونه هايي دارد، در شعر شاعران قرن ششم و هفتم گسترش چشم‌گيري مي يابد، و در شعر شاعران قرن هفتم و هشتم، در كنار آرايه هايي چون تناسب و استخدام و... به يكي از اساسي ترين شيوه هاي بيان شعري تبديل مي شود. هركه اندكي در شگردهاي شعري حافظ باريك شده باشد، مي داند كه ايهام (درگونه هاي متنوّع آن) از مهم ترين تمهيدات بيانيِ شعر اوست. برخي از واژه هايي كه در اين مقاله به آنها پرداخته ايم (شام، شفاخانه)، كندوكاوهايي ا ست در اشارات پنهان حافظ به معانيِ ايهام آميزِ واژگانِ عربيِ رايج در متونِ فارسي. برخي از واژه هاي بررسي‌شده (مُقبل، صومعه) نيز در زمره ايهام هاي تبادر و دوگانه خواني قرارمي گيرد. در بيتي نيز به رسمي از مراسم ازدواج در قرون گذشته (حضور غلامان خواجه در حجله) اشاره شده كه آگاهي از آن، زيباييِ دوچنداني به شعر حافظ مي-بخشد.