تحليل نمادها و كهن‎الگوها در بخشي از خسرو و شيرين نظامي

آنچه «خسرو و شيرين» نظامي را به عنوان يكي از شاهكارهاي زنده و پوياي زبان و ادب فارسي در يك رابطه بينامتنيت با متوني قرار مي‏دهد كه ريشه در انديشه‏هاي كهن بشري دارد و از آبشخور ناخودآگاه جمعي و مفاهيم نمادين آن بهره‏مندند، بخشهايي است كه در هاله‏اي از نمادها پيچيده شده است و كشف استعارات غريب و پيچ‌و‌خمهاي آن جز با فرا‏‏‏‏ رفتن از بافت غنايي متن ممكن نيست. يكي از اين بخشهاي برجسته، داستان به گنج‏خانه رفتن خسروپرويز و خوابي است كه پيش از آن مي‏بيند. در يك رويكرد نمادين به اين بخش از منظومه خسرو و شيرين، مجموعه‏اي گسترده از مفاهيم نمادين و رازناك به دست مي‏آيد كه تمامي آنها نمودگر كهن‏الگوي باززايي يا به تعبير يونگي آن، فرايند فرديت است؛ كهن‏الگويي كه درون‌مايه اصلي منظومه را تشكيل مي‌دهد. گنج‏خانه، گنجهاي پنهان، كليد طلايي، صندوق مرمرين درون طاق، طلسم طلايي و شمايل حضرت محمد(ص) از برجسته‏ترين نمادهاي موجود در اين بخش از منظومه خسرو و شيرين است كه درون‎مايه سمبليك داستان را شكل مي‏دهد و مفاهيم نمادين آنها ارتباطي عميق با كهن‏الگوي نوزايي و نتيجه حاصل از آن، يعني دستيابي به كمال دارد