عقل و عشق در گاهان

Love and Reason in Gathas

با وجود پژوهش‌هاي گوناگون صورت‌گرفته در حيطه فرهنگ ايران باستان، تا كنون ارتباط ميان عقل و عشق و نسبت ميان معرفت‌هاي ناشي از اين دو،يعني معرفت حصولييا عقلي و معرفت حضورييا شهودي در ايران پيش از اسلام كمتر مورد توجه قرار گرفته است. درحالي‌كه اين موضوع در فلسفه،عرفان و ادبيات و به‌طوركلي، فرهنگ ايران دوران اسلاميبسيار مهم و مورد توجه بوده و ميان آنها در متون گوناگون جلوه‌هاي مختلفييافتهاست. اين مقاله سعي دارد با كنكاش در گاهان، كهن‌ترين بخش اوستا، چگونگي ارتباط ميان عقل و عشق را در پايه‌هاي فكري ايرانيان باستان بررسيكند و با نگاهي ساختارگرايانه به ارتباط ميان متون گوناگون، بن‌مايه اين ارتباط را در اين متن، ريگ‌ودا و انديشه‌هاي سهروردي جست‌وجو نمايد. اين مقاله آشكار مي‌سازد كه به‌رغم نقش مركزي خرد در گاهان و كل اوستا، عشق بدون هيچ تزاحمي در كنار آن حضوري محسوس دارد و رابطه مكمل ميان آن دو برقرار است.