تبيين ساختار زباني واژه «ذريه» در قرآن و بررسي برخي از تاثيرات آن در فقه اماميه‏

A Study of the Concept of Offspring in Quran and an Analysis of Shiat jurisprudential ‎view point of relationship from mother’s side

دانش تفسير قرآن همواره يكي از ضروري ترين نيازهاي علمي مسلمانان به شمار آمده كه اين نياز به دليل ‏اهميت نقش قرآن به عنوان نخستين و اصلي‌ترين منبع دين و شريعت همواره رو به فزوني است. در اين ‏راستا براي نيل به مداليل و مفاهيم قرآن بيش از همه پرداختن به معناشناسي واژگان قرآني اهميت بسزايي ‏دارد. بررسي و كنكاش در تعريف واژگان و تعيين حد و مرزهاي كاربردي آنها در هنگامه نزول با توجه به ‏اسباب و انگيزه‌هاي نزول آيات براي پژوهشگر فرصتي فراهم مي‌سازد تا درباره مصداق‌هاي گوناگون ‏منطبق با مفهوم واژگان به ديدگاهي صايب‌تر دست يابد.‏ در اين مقاله تلاش گرديده مفهوم تبار و دودمان «ذريه» از ديدگاه قرآن و حديث مورد بررسي قرار گيرد ‏به همين منظور با استمداد از تلاش‌هاي لغت پژوهان و مفسران قرآن و با نگاهي به روايات پيشوايان ‏معصوم پس از تحليل مفاهيم لغوي واژگان قرآني از قبيل «ذريه، نسب، آل، عترت و...» در پي پاسخ به اين ‏پرسش برآمده كه آيا از ديدگاه قرآن ذريه تنها از جانب پدر پذيرفته شده يا از جانب مادر هم پذيرفتني ‏است. ديگر اينكه نسب با ذريه چه نسبتي دارد. سپس به تحليل حكم فقهي تخصيص خمس به سادات ‏مبتني بر اين پژوهش پرداخته كه آيا در اطلاق عنوان سادات و به تبع آن حكم شرعي خمس به ايشان به ‏كدام رابطه از «نسب يا ذريه» استناد مي‌شود.