نحوه بازنمايي روابط بين‌نسلي در سريال‌‌هاي ايراني پربيننده

The Way of Representing Intergenerational Relationships in Iranian Popular TV Series

اين مقاله روايت پربيننده‌‌ترين سريال‌‌هاي ايراني را، با محوريت مسايل جوانان در فاصله سال‌هاي 1383 تا 1393 و روابط بين‌‌نسلي (روابط جوانان و افراد بزرگ‌سال با تاكيد بر والدين)، با بهره‌‌گيري از عناصر مدل لابوف بررسي مي‌‌كند. يافته‌‌هاي اين بررسي حاكي از آن است كه سه الگوي توافق نسلي، تغيير نسلي (تفاوت، تزاحم، و تعامل هم‌زمان)، و شكاف يا گسست نسلي به صورت پنهان يا آشكار در سريال‌‌هاي مورد بررسي بازنمايي شده است. در اين ميان، تنها الگويي كه در آن هم نگرش و رفتار جوانان و هم نگرش و رفتار افراد بزرگ‌سال در همه موارد خوب‌‌نمايي شده الگوي توافق نسلي است. علاوه بر اين، در ساير الگوها نيز رفتارهاي حاكي از احترام جوانان به افراد بزرگ‌سال (به رغم تفاوت ارزش‌‌هاي بنيادين) و رفتارهاي حاكي از خيرخواهي بزرگ‌سالان براي جوانان، كه به شيوه‌‌اي مناسب بروز يافته‌‌اند، خوب‌‌نمايي شده است. در موارد بدنمايي‌‌شده نيز مسيله به اشتباهات فردي جوانان يا افراد بزرگ‌سال نسبت داده شده كه با نصيحت يا كمك فرد بزرگي فيصله يافته و در غير اين ‌‌صورت عواقب وخيمي داشته است. چنين رويكردي به روابط نسلي حاكي از آن است كه صدا و سيما اهميت اين مسيله اجتماعي را تا سطح مسيله‌اي فردي كاهش داده است. به‌‌نظر مي‌‌رسد كه اين نحوه عمل در سريال‌‌هاي تلويزيوني تا حدي متاثر از سياست‌هاي صدا و سيما در حوزه روابط بين‌‌نسلي باشد. سياست‌هايي كه با تاكيد بر ممنوعيت «دسته‌‌بندي يا رودررو قراردادن نسل‌‌ها» و نيز «نمايش دعوا، مشاجرات، و اختلافات حاد خانوادگي (حتي در قالب طنز)» در سريال‌‌هاي تلويزيوني، بيشتر مايل به مسكوت‌‌گذاشتن اين مسيله است تا پرداختن به ابعاد مختلف آن به عنوان يك مسيله اجتماعي.

Using elements of Labov model, this research devotes to analyze intergenerational relationships (i.e. relations between young people and adults with an emphasis on parents) in Iranian TV popular Series which are focused on youth issues as their core theme. Our findings show that three general patterns are represented through these TV Series which are included generational agreements, generational changes (include differences, disturbances and interactions) and hidden or obvious generational gaps. Meanwhile the only one which positively represented attitudes and behaviors of both adults and young people is the generational agreement pattern. Also in other patterns there are some common obvious behaviors such as respectful behaviors of young people toward adults (in spite of their differences in fundamental values) and behaviors indicating good will of adults toward young people are presented as valuable actions. But criticized behaviors just known as the results of individual mistakes of both groups which either would be corrected by advices and helps of adults or would have some bad results. Such an approach toward the intergenerational relationships show that this social important issue has been reduced to the level of an individual issue by Iranian state TV (IRIB) and it seems affected by some general policies dominated in this media organization in representing intergenerational relationships. Such policies emphasize some serious limitations in “categorizing or polarizing members of different generations” and prevention of showing “family fights, contentions and severe conflicts” (even in comedy genre). Therefore these policies incline to cover up this social issue rather than assessing its different dimensions.