ارزيابي نياز زيست‌محيطي رودخانه زرينه رود با روش هاي هيدرولوژيكي

Environmental requirement assessment in Zarrinehrood River by hydrological methods

تعيين جريان زيست‌محيطي در سامانه­ هاي رودخانه­ اي و ساير اكوسيستم ­هاي آبي، علم جديدي در ايران و ديگر كشورهاي در حال توسعه است. اين پژوهش به ارزيابي نياز اكولوژيكي در يك رودخانه، با روش­هاي مختلف و اكوهيدرولوژيكي مي­ پردازد. در اين تحقيق، نياز زيست‌محيطي رودخانه زرينه­ رود (در شمال غرب ايران) در محدوده مطالعاتي پايين­ دست سد بوكان تا محل ورود به درياچه اروميه (در حدود 140 كيلومتر) با چهار روش Tennant ،Tessman مدل ذخيره روميزي و انتقال منحني تداوم جريان برآورد شده است. براي اين منظور از اطلاعات آب‌سنجي ايستگاه هيدرومتري ساري قميش استفاده شده است. بر اساس نتايج حاصل، مقادير به‌دست آمده از روش FDC Shifting به دليل در نظر گرفتن شرايط مديريت اكولوژيكي نسبت به ساير روش‌ها ارجحيت دارد. بنابراين، نياز زيست‌محيطي رودخانه زرينه ­رود در طبقه مديريت زيستي C (حفظ حداقل شرايط زيستي رودخانه) به‌طور متوسط برابر 16.7 مترمكعب بر ثانيه (معادل 33 درصد دبي متوسط سالانه) برآورد شده است. توزيع ماهانه جريان زيست‌محيطي پيشنهادي با مقادير نظير دبي متوسط ماهانه ايستگاه هيدرومتري ساري قميش مقايسه شده است. دوره بحراني رودخانه سه‌ماهه مرداد تا مهر مي­ باشد. نياز زيست‌محيطي در اين ماه­ ها به­ ترتيب 12.6، 11.6 و 6.3 مترمكعب بر ثانيه به ‌سمت پايين دست رودخانه است.

Determination of environmental flow in river systems and other watery ecosystems is a new science in Iran and other developing countries. This paper evaluates the ecological requirement in a typical river by different hydrological and eco-hydrological methods. In this study, environmental requirement of Zarrinehrood river (located in North West of Iran), from downstream of Bukan dam up to Urmia lake (near to 140 km), was estimated by four methods: Tennant, Tessman, Desktop Reserve Model (DRM) and FDC Shifting using the hydrometric data of Sariqamish station. According to results, the amounts generated from FDC Shifting method are more proper because of considering the ecological management qualification. Therefore, 16.7 CMS (equals to 33% of mean annually flow) was obtained as average environmental requirement of Zarrinehrood river in ecological management class C (maintains minimum ecological term in river). Also, monthly distribution of recommended environmental flow was compared with monthly flow of Sariqamish hydrometry station. The critical period for the river is during August to October. In this period, the monthly flow of 12.6, 11.6 and 6.3 m3s-1, are required to flow downstream in order to preserve the river life.