اصول جرمانگاري در فضاي سايبر (با رويكردي انتقادي به قانون جرايم رايانهاي)

Principles of Criminalization in Cyberspace (A Critical Approach to the Computer Crime Act)

جرمانگاري بيضابطه و گسترده در قوانين كيفري علاوهبر اينكه موجبات بروز آثار و تبعات سو تورم كيفري را فراهم ميكند با اهداف حقوق جزا نيز مغايرت دارد. وجود ضمانت اجراهايي خاص در حقوق جزا همچون سلب حيات، محدود كردن آزادي، تنبيه بدني و ... ضرورت جرمانگاري مضيّق و برمبناي اصول را روشن ميسازد. جرايم سايبري به اقتضاي ويژگيهايي از قبيل سهولت ارتكاب جرم، كثرت بزهديدگان و كمسن بودن اغلب مجرمان آن، در كنار اصول عمومي، اصول جرمانگاري خاصي را ميطلبد. يافتههاي اين پژوهش گوياي اين مطلب است كه جرمانگاري در جرايم سايبري هنگامي صحيح و قابل پذيرش است كه برمبناي اصولي چون «ضرورت» و «مشروعيت» انجام شود و ضمن احترام به حريم خصوصي و حقوق شهروندي، تناسب دقيقي بين رفتار مجرمانه و نوع و مقدار مجازات داشته باشد و درعينحال به ابزار و وسايل موجود دستگاه عدالت كيفري و اقشار آسيبپذير توجه داشته باشد. همچنين توجه جدي به راهبردها و رويكردهاي بينالمللي، توجه ويژه به اقشار آسيبپذير، اتخاذ راهبردهاي علمي و فني دقيق و دانش بينرشتهاي و شناسايي مسيوليت كيفري اشخاص حقوقي براي مقابله همهجانبه با جرم ضروري است. در نهايت، قانونگذار ميبايست تا حد امكان بستر يك سياست جنايي مشاركتي و فراگير را براي مقابله با جرم فراهم نمايد.