بررسي جنبه‌هاي نمايشي شخصيت سودابه براساس نظريه كنش‌مندي گرماس

Survey of Sudabehʹʹs dramatic aspects based on A. J. Greimasʹʹs action figures theory

شاهنامه فردوسي اثري با شخصيت‏هاي بسيار و متنوع است و توانايي تبديل‌شدن به متون نمايشي را از هر حيث دارد؛ ولي پيش از ورود به نگارش چنين متوني نياز است هر‌يك از شخصيت‏ها از منظر نظريه‌هاي شخصيت‏پردازي دراماتيك بررسي و تحليل شود. شخصيت‏پردازي قهرمان نمايش به‌منزله يكي از اركان اصلي دنياي نمايش، مولفه‏هاي ويژه‏اي چون كنش‏مندي و انگيزش براي دست‌زدن به عمل دراماتيك، ويژگي‏هاي فيزيكي و رواني دارد كه آن را از شخصيت‏پردازي داستاني متمايز مي‏كند. سودابه يكي از شخصيت‏هايي جذاب‏ داستاني در شاهنامه است. ويژگي‏هايي شخصيتي وي با شخصيت‏هاي متعددي در ادبيات ديگر ملل مقايسه‌كردني است. سودابه داراي ويژگي‏هاي قهرمانان دراماتيك است. در اين مقاله كوشش شده با برشمردن مولفه‏هاي يك شخصيت نمايشي، نشان دهيم كه به‌كمك شيوه پرداخت هنري فردوسي از سودابه، مي‌توان همچون ديگر نمونه‏هاي ادبيات نمايشي، در نمايشنامه‏اي از سودابه شخصيتي نمايشي خلق كرد و در مركز توجه اثري نمايشي قرار داد. در سال‏هاي گذشته، نظريه‌هاي شخصيت‏پردازي استفاده‌شده براي تحليل شخصيت‏هاي داستاني در متون ادبي كهن، نظريه‌هاي كلاسيكي بوده است كه اكنون مورد ترديد قرار گرفته‏اند و نياز است با ديدگاه‏هاي جديد به نقد و تحليل آن‌ها پرداخته شود. يكي از اين نظريه‌ها در حوزه شخصيت‏پردازي دراماتيك، نظريه كنش‏مندي شخصيت گرماس است كه شخصيت را براساس ميزان كنش در بافت متن نمايشنامه مي‌سنجد.

Ferdowsiʹs Shahname is a Literary work with many and varied personalities which can be converted to dramatic texts, but it needs to analyze on basis theories of dramatic characterization. Characterization of the protagonist of the play, as a key element of the show has a special component such as action and motivation to handle dramatic action, a physical and mental characteristic that distinguishes his/her from a fictional character. Sudabeh is one of the most interesting characters in Shahname. Her character traits are analogous Phaedra on a play of the same name by Jean Racine, French dramatist. She possesses features of a dramatic hero and in this paper have been tried to show Ferdowsiʹs artistic method Sudabeh besides Component of characterization how have highlighted her on center of a play. In recent years, the theories of the characterization used to analyze fictional characters in ancient literature, are classical theories which are now being questioned. It needs to be addressed with new approaches to the critical analysis. One of the theories of dramatic characterization is theory of action figures which is evaluated based on the action of characters in the context of the script.