قاعده احترام مبناي مسيوليت مدني مسلمانان نسبت به يكديگر

The Rule of Respect, a Basis for Civil Responsibility of Muslims toward Each Other

فقيهان كوشيده‌اند نهاد فقهي ضمان قهري را در قالب قواعد گوناگوني مانند اتلاف، تسبيب، غرور، قاعده يد، تعدي و تفريط و ساير اسباب ارايه نمايند؛ بي‌آنكه روشن سازند اين قواعد مبناي تعيين مسيول و يا مبناي مسيوليت است. در اين تحقيق با روشن‌كردن جدايي اين دو مبنا، قاعده احترام مبناي مسيوليت ميان مسلمانان و قاعده لاضرر مبناي مسيوليت براي غيرمسلمانان معرفي شده است. تفاوت اصلي و ماهوي اين دو مبنا در اين است كه مسلمانان نسبت به يكديگر علاوه بر تكليف به عدم تعرض به مال، جان و آبروي يكديگر، به حفظ و انجام فعل مثبت و ايجابي نسبت به موارد مذكور مكلف‌اند، در حالي كه نسبت به غيرمسلمان فقط تكليف سلبي دارند و نبايد به جان، مال و آبروي آنها تعرض نمايند.

Jurists have tried to introduce the juridical institution of automatic guarantee in various forms such as “wasting”, “causing”, “chances of gain or loss”, “the rule of possession”, “infringement”, “negligence”, and other instruments. They have not clarified, however, that whether these rules are bases to determine the responsible or to specify responsibility. In the present study, having distiguished the two bases, the author has intrdouced the rule or respect as the basis for responsibility of Muslims toward each other and the rule of no harm as the basis of responsibility for non-Muslims. The main and essential difference between two bases is that, in addition to be obliged to not harm each other’s properties, lives, and fames, Muslims are obliged to perform positive actions to fulfill the above obligations; while, toward non-Muslims, they are only negatively obliged and they should not harm their lives, properties, and fames.