ريشه يابي نبرد سام با عوج بن عنق در سام نامه بر اساس ديدگاه انطباق در حماسه ها

The origin of the battle of Sam with Ouj Ibn Onogh in Samnameh based on the principle of correspondence in epics

يكي از مسايل مهم در بررسي جريان هاي فكري در حماسه هاي ملي ايران، حضور عناصر ديني و اسلامي در بطن منظومه هاي پهلواني است كه محققان از آن به «انطباق» يا «تلفيق» ياد كرده اند. يكي از داستان هايي كه از اين رهگذر قابل بررسي است، داستان نبرد سام با عوج بن عنق است كه يكي از بخش هاي مهم سام نامه بشمار مي آيد. سام از پهلوانان ملي ايران است و نامش در اوستا و متون پهلوي آمده و در شاهنامه از پهلوانان دوران پادشاهي منوچهر است. عوج بن عنق هيولايي عظيم الجثه است كه بر اساس متون تفسيري و ديني به دست حضرت موسي (ع) كشته شده است. اگر چه داستان عوج ريشه اي سامي و حامي دارد؛ ولي بايد در نظر داشت كه از رهگذر متون ديني و تفسيري به داستان هاي حماسي راه يافته است. در اين جستار، داستان نبرد سام با عوج بن عنق تحليل و ريشه يابي شده و در پايان دلايلي آورده شده است كه مي توان آن ها را توجيهات پردازندگان داستان در نبرد عوج با سام دانست.

One of the main issues in studying literary movements in Persian national epics is the presence of religious elements within the heroic verse so called correspondence by the scholars. The story of the battle between Sam and ouj Ibn onogh which is considered as a major part of Samnameh lends itself readily to analysis according to the principle of correspondence. Sam is one of the national champions of Iran and his name is included both in Avesta and Pahlavi texts and in Shahnameh he is one of the notable champions during Manuchehr’s reign. Ouj Ibn onogh is a gigantic monster killed by Moses according to the religious texts. Although the story of ouj has Semitic and Hamitic roots, it should be considered that via religious texts it has found its way to epic stories. In this research the story of this battle is analyzed and its origin is investigated. Meanwhile several controversies around the story are included in the final section.