تقليل عدالت به امنيت در انديشه ايرانشهري

Reducing justice to security in the ancient Iranian thought

عمدتآ گفته مي‌شود كه انديشه سياسي شيعه بر محور عدالت و انديشه سياسي اهل سنت بر محور امنيت متمركز است. اما بررسي و كاوش در متون سياسي اهل سنت، اين نكته را آشكار مي‌كند كه عدالت دغدغه خاطر انديشوران اهل سنت هم بوده است. مقاله حاضر مي‌كوشد دلالت مفهوم عدالت و امنيت را در اين انديشه، تحليل محتوايي كند و آن را برجسته سازد. يافته‌ها حاكي از آن است كه در انديشه ايرانشهري نيز عدالت داراي اهميت است، اما منظور از اين عدالت در واقع همان امنيت حاكم و حكومت است؛ به عبارت روشن، وقتي گفته مي‌شود حاكم بايد عادل و رعيت بايد مامون باشد، بدين معنا است كه حاكم بايد مامون و رعيت بايد عادل باشد و عدالت رعيت هم به معناي مطاوعت و اطاعت امر سلطان در اوامر و نواهي اوست. و در نتيجه واضح است كه اين عدالت هم مربوط به دوران استقرار و تثبيت قدرت است و حاكم در فرايند رسيدن به قدرت نيازي به عدالت ندارد؛ زيرا اساسآ مفهوم عدالت و استيلا به يك جا ختم نمي‌شوند.

It is widely held that Shiite political thought is based on justice and Sunnite political thought on security. However, a careful investigation of Sunnite political texts reveals that justice was a concern for the Sunnite scholars, too. The present paper is to do a content analysis of the signification of the concept of justice and security in Sunnite thought. The results show that in the ancient Iranian thought, too, justice is important, but here justice is equal to the security of governor and government; in other words, when it is said that governor should be just and the vassals should be secure, it means that the governor should be secure and the vassals should be just. In fact, by vassals’ justice it is meant that they should obey sultan. As result, it is clear that this justice applies to the time of the stability of power and governor has no need to justice in order to attain power because the concept of justice and domination do not converge on one point.