بررسي كارايي فرايند كمپوست‌سازي در حذف باكتري‌هاي شاخص و پاتوژن از مواد زايد شهري در كارخانه كمپوست شهر اصفهان

چكيده مقدمه: براي توليد كمپوست مناسب، پايش ميكروارگانيسم‌هاي شاخص و پاتوژن ضروري است. اين مطالعه با هدف بررسي باكتري‌هاي كليفرم و سالمونلا در كمپوست‌سازي از زايدات شهري و پس از استفاده ازكمپوست بر روي خاك، انجام شد. روش‌ها: نمونه‌برداري از 5 قسمت شامل زباله خام، توده اوليه، مرحله فعال (ترموفيليك)، خنك شدن و محصول (تثبيت)، در ماه‌هاي آذر، دي و بهمن 1390 به دفعات 5 مرتبه انجام شد. پارامترهاي بررسي شده عبارتند از: دما، رطوبت، C/N و pH، كليفرم‌هاي كل و مدفوعي و سالمونلا. براي بررسي وضعيت كمپوست در خاك، 5 كيلوگرم از كمپوست بر روي خاك پخش گرديد و تا 20 روز پس از استفاده، نمونه‏برداري و آزمايشات فيزيكي، شيميايي و بيولوژيك در فواصل 5 روز يكبار انجام شد. يافته‌ها: حداقل و حداكثر دما مربوط به زباله خام و مرحله ترموفيليك با C° 22 و C°61 بود. ميانگين كليفرم‌هاي كل و مدفوعي از MPN/gDW107×71/1 و 107×02/1 در زباله خام به MPN/gDW 103×3/2 و 103×18/1 در محصول كمپوست كاهش يافت. ميانگين سالمونلا در زباله خام MPN/gDW 415 بوده كه مقدار آن به MPN/gDW28 در كمپوست رسيد. جمعيت كليفرم‌هاي كل و مدفوعي پس از استفاده از كمپوست روند كاهشي داشته و پس از 20 روز به حدود MPN/gDW 150 و 18 رسيد. مقدار سالمونلا نيز از MPN/gDW 28 در كمپوست در طول 5 تا 10 روز به نزديك صفر رسيد. نتيجه‌گيري: اين بررسي نشان داد مرحله ترموفيليك بيش‌ترين تاثير را بر روي كاهش باكتري‌هاي كليفرم و مرحله تثبيت بيش‌ترين تاثير را بر سالمونلا دارد؛ اما با توجه به آلودگي كمپوست استفاده‌شده بر روي زمين به دليل بالاتر بودن مقادير كليفرم مدفوعي و سالمونلا نسبت به مقادير استاندارد، بايستي براي كاربرد اين كمپوست جهت محصولاتي كه در تماس با زمين هستند فاصله زماني مناسب بين استفاده از كمپوست و برداشت محصول در نظر گرفته شود.