بررسي تركيب‌هاي شيميايي اسانس گياه Centaurea xanthocephala (DC.) Schultz-Bip. در رويشگاه طبيعي اروميه

Essential oil composition in different parts of Centaurea xanthocephala (DC.) Schultz-Bip. oil from different localities in Iran

گونه C. xanthocephala نوعي گل‌گندم چندساله است كه در منطقه شمال غربي كشور پراكنش دارد. هدف ازانجام اين تحقيق تعيين تركيب‌هاي شيميايي موجود دراسانس گونه‌ گل گندم سرطلايي براي كاربردهاي احتمالي آن در صنايع مختلف دارويي، آرايشي- بهداشتي و غذايي بود. اندام هوايي گياه در مرحله گلدهي در اواخر تير 1389 از منطقه اروميه، دره قاسملو جمع‌آوري و در دماي محيط خشك و سپس آسياب شدند. نمونه ساقه همراه برگ و گل‌آذين به تفكيك با روش تقطير با آب اسانس‌گيري شدند. براي جداسازي و شناسايي تركيب‌هاي اسانس از دستگاه‌هاي گاز كروماتوگرافي (GC) و گاز كروماتوگرافي متصل به طيف سنج جرمي (GC/MS) استفاده شد. بازده اسانس برگ و ساقه (برپايه وزني- وزني خشك شده) 02/0 و گل‌آذين 023/0 درصد بود. در اسانس ساقه همراه برگ 18 تركيب و در اسانس گل‌آذين 16 تركيب شناسايي شد. بالاترين درصد تركيب ساقه همراه برگ، اسپاتولنول (1/26درصد) و آلفا-كوپاين (4/11درصد) بود. در حالي كه در گل‌آذين، اسپاتولنول (6/28درصد)، آلفا-كوپاين (0/13درصد)، سيس-لانگي‌پينانول (6/5درصد) وترانس-‌كاريوفيلن (8/4درصد) از تركيب‌هاي غالب بودند. براساس نتايج حاصل از بازده اسانس اندام‌هاي مختلف C. xanthocephala، مقدار آنها بسيار جزيي است و قابل‌توجه نبود. همچنين ميزان تركيب‌هاي اصلي اسانس در گل آذين بيش از ساقه و برگ بود.