كوشش‌هاي ميرزا كاظم محلاتي در بنيانگذاري داروسازي نوين در ايران عهد ناصري

The attempt of Mirza Kazem to the formation of modern medicine in Naser edin shah era

دارالفنون نخستين مدرسه دولتي در ايران بود كه علوم نوين به سبك اروپايي در آن تدريس مي‌شد. اين نهاد به منظور هدفمند ساختن تشكيلات علمي- فرهنگي كشور به شيوه اروپايي تاسيس شد تا زمينه‌ساز توسعه علوم جديد شود اما به دليل دخالت و نفوذ كشورهاي استعماري، هدف و انگيزه ابتدايي تشكيل آن به درستي تامين نگرديد. برخي از محصلين كه در اين مدرسه پرورش يافتند، بعدها در اشاعه علوم نوين تاثير به سزايي بر جاي گذاردند. ميرزاكاظم محلاتي يكي از اين دانش‌آموختگان بود كه به عنوان نخستين معلم ايراني، در كنار معلمين فرنگي، سال‌ها، داروسازي و علوم طبيعي را در دارالفنون تدريس كرد. وي به مدت چهار دهه با بهره‌گيري از كتب تاليفي خود و به‌كارگيري روش‌هاي آزمايشگاهي، چندين نسل از داروسازان اوليه كشور را تربيت كرد او برخلاف استاد ايتاليايي خود (مسيو فكتي)، از نظر روش تدريس و عملكرد در دارالفنون مورد تحسين بسياري بود و تنها پس از فوت او بود كه مجددا از معلمين فرنگي براي تدريس اين دو رشته در دارالفنون استفاده شد. با توجه به تدريس عملي و آزمايشگاهي ميرزا كاظم و تاثير اين روش در انتقال صحيح مفاهيم داروسازي به محصلين و تربيت نخستين نسل‌هاي داروسازان جديد در ايران به مدت سي و پنج سال و تاليف كتب داروسازي و شيمي وابسته به طب و داروسازي و همچنين سرپرستي لابراتوار دارالفنون و كنترل داروهاي شيميايي وارداتي به كشور، مي‌توان ميرزاكاظم محلاتي را بنيانگذار داروسازي نوين دانست. در اين پژوهش برآنيم تا با بهره گيري از منابع و برخي كتب درسي وي، نقش ارزنده ميرزا كاظم محلاتي را در شكل‌گيري داروسازي نوين در ايران عهد ناصري را بررسي و ارزيابي كنيم.

Dar ol Fonon was the first school in European style that modern sciences were taught there. This scientific organization was made to establish and develop the new European sciences in Iran, but because of the intervention of the colonial countries, the primary reason didnʹt properly provide. Although some educated students made a great influence in promoting modern sciences later. One of this graduated was Mirza Kazem who became teacher in Dar ol Fonon and taught Pharmacy and Chemistry for years. For four decades, he utilized his books and used laboratory methods to train several generations of pharmacists. Unlike his Italian teacher, many people admired him because of his method of teaching and only after his death, foreign teachers began to teach these two courses at Dar ol Fonon. In this research, we try to evaluate the role of Mirza Kazem to establish the modern Pharmacy in Naseri era by using his books and other resources.