بررسي شباهت برخي از انديشه‌هاي سعدي و باورهاي زرواني با تاكيد بر مينوي خرد

Saadi and Zurvanism: Some Similarities with Regards to Menog-i Khrad

سعدي با وجود اين‌كه اصل آزادي و اختيار انسان را هرگز به‌طور كامل نفي نكرده، به شدت تحت‌تاثير انديشه‌هاي جبرگرايانه و تقديرگرايي ناشي از آن بوده است. اغلب سعدي‌ پژوهان در ريشه‌يابي جبرگرايي‌ وي، انديشه‌هاي اشعري را مهم‎ترين عامل دانسته‌اند؛ در حالي‌كه اين رويكرد ريشه‌ها و سرچشمه‌هاي كهن‌تري دارد و چنان‎كه يافته‎هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد، سعدي جدا از اقتضاي اوضاع سياسي و مذهبي و اجتماعي خاص روزگار خود، و در عين اثر‌‌پذيري از انديشه‌هاي اشعري با انديشه‌هاي زرواني نيز آشنا بوده است. اين جستار به منظور راه‌يابي به اصالت انديشه‌هاي سعدي در اين زمينه و همسو با تبيين هر چه بيشتر اين موضوع انجام گرفته و در آن به بيان مهم‌ترين اصول اين نوع تفكر، يعني اهميت و نقش موثر آسمان و ستارگان، قدرت دهر و روزگار و به‌ويژه اهميت تقدير و بخت در زندگي انسان از ديدگاه سعدي و تطبيق آن با يكي از منابع اصلي انديشه‌هاي زرواني ـ مينوي خرد ـ پرداخته شده است.