(گزارش كوتاه) بررسي فيتوشيميايي اسانس گياه Catha edulis Forsk. براي نخستين بار در ايران

(Short Paper) Essential oil composition of Catha edulis Forsk. at the first time in Iran Gholami, M.1*, Doorandishan, M.2

گياه خات با نام علمي ‌Catha edulis Forsk. متعلق به تيره شمشاد از مصارف زيادي در كشورهاي همسايه، ولي در داخل كشور ناشناخته است. هدف از اين تحقيق بررسي و مطالعه شيميايي اسانس گياه خات مي‌باشد. برگ‌هاي اين گياه در تابستان 1393 از منطقه شامانيكاي آفريقاي جنوبي جمع آوري گرديد. از دستگاه كلونجر به‌منظور استخراج اسانس و از دستگاه كروماتوگرافي گازي با طيف سنج جرمي ‌(GC-MS) براي شناسايي تركيبات تشكيل دهنده اسانس استفاده شد از ميان 32 تركيب شناسايي شده در اسانس گياه كه 4/83 درصد از كل اسانس را تشكيل مي‌دادند، به‌ترتيب تركيبات: ترانس- كاريوفيلن (46/3 درصد)، منتول (81/4 درصد)، پالميتيك آلدييد (44/3 درصد)، اسيد پالميتيك (01/8 درصد) و كورن (12/48 درصد) از مهمترين مواد متشكله اسانس گزارش گرديد. تركيب كورن داراي اثرات ضدسرطاني جالبي است كه براي اولين بار در اين گياه با اين مقدار فراوان مشاهده مي‌شود. وجود تركيبات ضدسرطان در عصاره و اسانس اين گياه نشان مي‌دهد كه گياه خات به‌دليل سنتر تركيبات ثانويه دارويي مثل كورن مي‌تواند به‌عنوان يك منبع دارويي با اثر ضدسرطاني مدنظر قرار گيرد.