بررسي جلوه‌هاي بصري عيون اخبار الرضا درفالنامه تهماسبي

Evaluation of Visual Effects of Oyoun Akhbar Al-Reza in Falnameh Tahmasebi

درهنر مصورسازي نسخه‌ها كه همواره تحت تاثير تفكر مذهبي هنرمندان وحاميان آنها قرارداشتهاست، بخش عمده‌اي از آنها روايت‌هاي مربوط به پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) ايشان را متجلي ساخته‌اند. رويكرد هنرمندان به اين مضامين موجب بروزجلوه‌هاي خاصي از پردازش تمثيلي، نشانه‌اي وانتزاعي درجهت روايتگري نسبت به ساير موضوع‌ها در نگارگري شده است تا مضامين شيعي را به زبان تصويري انعكاس دهند. مهم‌ترين منابع تصويرسازي براي هنرمندان شيعي،كتاب‌هاي حديثي مانند عيون اخبارالرضا هستند كه به‌ويژه به فضايل و معجزه‌هاي ايمه اطهار(ع) پرداخته‌اند. يكي از نسخه‌هاي مصوركه به مضامين شيعي پرداخته فالنامه تهماسبي است كه در آن، نگاره‌هايي منتسب به امام رضا(ع) احتمالاً با الهام از روايت‌هاي شيخ صدوق به تصوير درآمده‌اند. اين نوشتار ضمن بررسي زندگاني شيخ صدوق، ويژگي‌هاي نگاره‌هاي رضوي موجود در فالنامه و نحوه انعكاس روايت‌هاي رييس‌المحدثين در آن‌را به شيوه توصيفي ـ تحليلي مطالعه كرده است. براساس پژوهش‌ها، هنرشيعي با بهره‌مندي از آموزه‌هاي ناب تشيع و عناصرنمادين، تلاش بي‌شايبه فرهيختگان ديني وهنري در دوره‌هاي مختلف را به نمايش گذاشته است.

In illustrating literary manuscripts that has aways been carried out under the influnce of the religious beliefs of the artists and their patrons, the hadiths narrated by the holy Prophet (P.B.U.H) and his Ahlul-Bayt (AS) have widely been inspired from. The artists’ approach toward the content of such hadiths has resulted in certain manifestations of analogical, symbolic and abstract processing in the narrating hadiths through paintings which are used to transfer Shiite beliefs through a visual language. The main sources of illustration for the Shiite artists are the hadith collections like Oyoun Akhbar Al-Reza that particularly deals with the virtues and miracles of Imams (AS). One of the illustrated manuscripts which has dealt with Shiite beliefs is Falnameh Tahmasebi in which some illustrations attributed to Imam Reza (AS) have been used. The illustration might have been drawn form the hadiths collected by Sheikh Sadough. Having explored the life of Sheikh Sadough, the present research sets out to critically and descriptively study the characteristics of Razavi illustrations in the Falnameh and the way the hadiths drawn from the collection of Sheikh Sadoogh have been reflected in. According to some studies, the Shiite Art has, inspired by the pure teachings of Shiʹism, tried to reflect the extraordinary efforts of religious and artistic elites of different time periods.