بررسي و تحليل ساختار مناسبات خانوادگي در رمان‌هاي اجتماعي دهة شصت

Analysis of Family Relationship in Persian Social Novels in 1980’s

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ادبیات داستانی رشد و پیشرفت چشمگیری یافت، به گونه‌ای كه دهۀ شصت را در ایران، دهۀ ورود به رمان می‌‌دانند. اغلب رمان‌های این دهه، درونمایه‌ای اجتماعی دارند. برخی از این داستان‌‌ها به مناسبات كلان اجتماعی و سیاسی پرداخته و بحران‌‌های اجتماعی را زمینۀ كار خود قرار داده‌‌اند و برخی دیگر مناسبات و روابط میان فردی در درون خانواده را مورد نظر قرار داده‌‌اند. مسئلة اصلی این پژوهش، شناخت و بررسی ساختار و مناسبات درون ‌‌نهاد خانواده در رمان اجتماعی و واقع‌‌گرای دهۀ شصت است. خانواده، اولین نهاد اجتماعی است كه روابط و مناسبات میان اعضای آن، معمولاً دست‌‌مایۀ تصویرسازی و خلق هنری در فضای داستان قرار می‌‌گیرد. در این مقاله با بررسی نمونه‌‌هایی از چهار جریان مطرح رمان‌‌نویسی در دهة شصت، الگویی تحلیلی از بازآفرینی مناسبات و روابط خانوادگی در رمان‌‌های این دهه عرضه می‌‌گردد. هدف از این پژوهش، بررسی و تحلیل تصویری است كه از این نهاد اجتماعی در ادبیات داستانی بازتولید می‌‌‌‌شود تا گفتمان و روایت خاص ادبی این دهه را در رابطه با این نهاد ارزیابی كنیم. روش تحقیق توصیفی، تحلیلی و بر مبنای منابع كتابخانه‌‌ای است. نتیجة این پژوهش نشان می‌‌دهد كه در این دهه، نویسندگان با پرداختن به مناسبات خانوادگی، الگویی از مناسبات كلان اجتماعی را بازتاب می‌‌دهند و تضادها و چالش‌‌های زندگی اجتماعی را با ایجاد یك همبستگی درونی و با درنظرگرفتن پیچیدگی‌‌های روابط انسانی در مناسبات خانوادگی بازتولید می‌‌كنند. روابط خانوادگی در رمان‌‌های این دهه بازتعریفی از روابط سنتی است.

The 1980’s is the decade of growth and development of social novels in Iran. The theme of some novels is about family relationship. The present study attempts to analyze the model of family relationship in novels. As a result of this study, it is revealed that the authors reflect the social relationship in family connections. The relationship between husband and wife, parents and children, women and marriages are analyzed in seven novels.