بررسي تاثير برنامه آموزش خود مراقبتي مبتني بر مدل اورم بر استرس بيماران تحت همودياليز

Effect of a Self-Care Educational Program Based on Oremʹʹs Model on Stress in Patients Undergoing Hemodialysis

زمينه و هدف: استرس از شايع‌ترين مشكلات روانشاختي بيماران تحت درمان با همودياليز مي‌باشد كه مي‌تواند بركيفيت زندگي، پذيرش درمان و سير بيماري تاثير منفي داشته باشد. اين پژوهش با هدف تعيين تاثير برنامه آموزش خودمراقبتي مبتني بر مدل اورم بر استرس بيماران تحت همودياليز انجام گرديد. روش بررسي: اين پژوهش يك مطالعه نيمه‌تجربي از نوع طرح پيش‌آزمون و پس آزمون با يك گروه كنترل مي‌باشد كه در بيمارستان‌هاي آموزشي وابسته به دانشگاه علوم پزشكي زنجان انجام شد. در اين پژوهش 71 بيمارتحت همودياليز به روش در دسترس انتخاب شدند و به صورت تخصيص تصادفي بلوكي به دو گروه آزمون و كنترل تقسيم شدند. پس از نيازسنجي بيماران در زمينه مراقبت از خود، آموزش خودمراقبتي در شش جلسه نيم‌ساعته و به فاصله يك هفته جهت بيماران گروه مداخله اجرا گرديد. ميزان استرس بيماران هر دو گروه قبل و يك ماه بعد از مداخله، با استفاده از بخش استرس پرسشنامه DASS 42 بررسي شد. داده‌ها با استفاده از نرم افزار 19 SPSS شامل آمار توصيفي، آزمون t زوجي ، t مستقل و آزمون كاي‌دو مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه ميانگين امتياز استرس قبل و بعد از مداخله در گروه آزمون كاهش معني‌داري را نشان داد (001/0 > p). همچنين اختلاف ميانگين نمره استرس بين دو گروه آزمون و كنترل بعد از مداخله معني‌دار بود (03/0=p). نتيجه‌گيري: باتوجه به تاثير برنامه آموزشي طراحي شده در اين مطالعه، به ‌نظر مي‌رسد مي‌توان از اين روش موثر و كم‌هزينه براي كاهش استرس بيماران تحت همودياليز استفاده نمود.

Background and Objectives: Stress is a common and important psychological problem among patients undergoing hemodialysis. Stress can negatively affect the quality of life, treatment acceptance, and disease progress in patients. Participation of patient in self-care activities lead to more independence and patients adjustments with their illnesses. The aim of this study was to determine the effect of a self-care educational program based on the Oremʹs model on stress in hemodialysis patients. Materials and Methods: This semi-experimental pretest-posttest study was conducted in the educational hospitals affiliated to Zanjan University of Medical Sciences. Participants were selected among from patients undergoing hemodialysis through convenience method; and were allocated into two intervention and control groups using blocked randomization. After baseline measurement, the educational program was implemented in the intervention group for 30-minutes weekly sessions. Stress was measured before and one month after the intervention in both groups using the stress part of the DASS-42 questionnaire. The data were analyzed in the SPSS-19 using descriptive statistics, paired-t test, independent t-test, and chi-squared test. Results: The mean age of the participants was 55.13±15.1 years. Most of the participants were male (63.3%), 76.0% were married; and 47.88% had not finished the high school. There was a significant decrease in the mean stress score after the intervention (P < 0.001). There was also a significant difference in the mean of stress score between the two groups after the intervention (p=0.03). Conclusion: According to the positive effect of our educational program designed based on the Oremʹs self-care model, it seems that the program could be implemented to decrease stress in patients undergoing hemodialysis.