موسيقي از نظر سنايي

Music in Sanāyi’s View

عليرغم پيوند ديرينه شعر و موسيقي و وجود شاعران اهل موسيقي، سنايي غزنوي، شاعر شهير قرن ششم نه تنها ميانه خوبي با موسيقي ندارد بلكه با آن مخالفت مي كند و به صراحت آن را هنري شهواني مي داند و در مذمت آن شعر مي گويد. نويسنده در اين مقال به بيان نظر سنايي درباره موسيقي مي پردازد و عوامل و زمينه هاي مخالفت او با موسيقي را مي كاود. در اين ميان، برخي زمينه هاي اجتماعي صدور اين حكم و از جمله آشنايي و سابقه شاعر در شركت در مجالس بزم و طرب، در دوره پيش از تحول روحي، برجسته مي شود، و مخالفت كلي سنايي با سماع و حكم اخلاقي او در خصوص موسيقي، به دليل عقيده اي دانسته مي شود كه وي درباره روانشناسي سماع داشته است. طبق اين نظر، «جان» وقتي به طبيعت آمد، از مقام و مرتبه خود تنزل كرده و اسير طبع مي‌شود و به دنبال چيزهايي مي‌رود كه با طبع و مزاج او هماهنگي دارد. از ديد او چون غنا را شيطان توليد مي كند و به گوش كه آلت طبع است مي-رساند و از اين راه جان را آلوده مي كند، لذا حجاب راه و بد شمرده مي شود. البته آراي سنايي درباره سماع و موسيقي چندان مورد قبول شاعران ديگر واقع نشده است.