بررسي انتقادي پژوهش‌هاي تاثير و تاثر در ادبيات تطبيقي ايران

A Critical Research of Influence Studies in Iran’s Comparative Literature

حجم بزرگي از پژوهش هاي ادبيات تطبيقي در ايران، پژوهش هايي است كه با پيروي از اصول نظري مكتب فرانسه به بررسي رابطه تاثير و تاثر ميان ادبيات فارسي و ادبيات ساير ملت ها پرداخته است. اين پژوهش ها از جهت فراهم آوردن مجموعه وسيعي از مطالعات مربوط به روابط و تاثير و تاثرات ميان ادبيات فارسي و ادبيات ساير ملت ها، درخور تامل اند. مقاله حاضر ساختاري سه بخشي دارد: در بخش اوّل به تبيين اصول نظري و روش شناسي پژوهش هاي مربوط به تاثير و تاثر در مكتب فرانسه پرداخته-ايم. بخش دوم شامل انتقادات مطرح بر روش شناسي مكتب فرانسه در اين پژوهش هاست و در بخش سوم با توجه به تفاوت مقدمات پيدايش رشته ادبيات تطبيقي در فرانسه و در ايران و با هدف تصحيح نگاه سنتي و كج فهمي هاي رايج، برخي از آسيب ها در پژوهش هاي تاثير و تاثري در ايران را از منظر نظري و روش شناسي مورد ارزيابي انتقادي قرار داده و نشان داده ايم نبود پيش‌زمينه مناسب، وارداتي بودن نظريه و هماهنگ نكردن آن با نيازهاي علمي- ادبي، درك ناقص نظريه مكتب فرانسه و روش شناسي آن و عدم آشنايي با رويكردهاي جديد در اين حوزه، از جمله آسيب هاي جدي در پژوهش هاي تاثير و تاثر در ايران است.

Huge burden of research in comparative literature in Iran relates to influence studies between Persian literature and other literatures based on the French school, though many of them are not scientific and purposeful due to the theoretical and methodological problems of French school and the methods of Iranians comparatists. This paper has three-part structure: in the first part, we discuss the theory and methodology of influence studies according to the French school. Next, it includes the criticism on the methodology of French school. In the third level, we investigate and analyze some of the theoretical and methodological problems in influence studies in Iran, and we conclude that the lack of appropriate background, imported theory and its mismatch with the literary and scientific needs of the community, incomplete understanding of the theory and the methodology of French school, and unfamiliarity with new approaches in this field are some of the main reasons of problems in influence studies in Iran.