گسپرينسكي و رمان آرمان شهري وي (دارالراحت مسلمانلري)

در اواخر نيمه دوم سده نوزدهم ميلادي در ميان مسلمانان تحت سلطه امپراتوري روسيه، جنبش اجتماعي و فرهنگي اي در حال شكل گيري بود كه به تاسي از شيوه ابداعي بنيان گذار آن، اسماعيل بيك گسپرينسكي (1851- 1914م) به نام «اصول جديد» به «جديديه» مشهور شد. اين جنبش براي تبليغ افكار خود به خلق آثار ادبي در حوزه شعر و ادبيات داستاني جديد دست زد. در اين مقاله رمان داراالراحت مسلمانلري (1906م)، اثر ادبي آرمانشهري گسپرينسكي، كه عبدالرئوف فطرت بخارايي (1886-1938م) آن را با نام مسلمانان دارالراحت در 1915م به فارسي ترجمه كرده است، تحليل شد. وي در اين رمان آرزوهاي خود را در قالب جامعه نمونه مسلمان، ارائه كرده است. اين رمان با روش تحليلي ـ توصيفي و با رويكرد انتقادي با استفاده از الگوي ويژه طراحي شده براي تحليل اين نوع رمان ها، رمان هاي آرمانشهري، نقد شد. از اين جهت براي عموم پژوهشگران در آسياي مركزي و ايران از تازگي خاص خود برخوردار است.