بررسي تطبيقي ساختار روايي مصيبت نامه عطار و سيرالعباد سنايي به مثابه "تمثيل رويا"

A Comparative Study of the Narrative Structures of ‘Attārʹʹs Mosibat Nāmah and Sanāyiʹʹs Sayr al-‘Ebād

مصيبت‌نامه عطّار نيشابوري (553ـ627 هـ.) روايت سفري روحاني در قالب مثنوي است. شاعر اين منظومه 7425 بيتي در اثر ديگرش منطق‌الطير نيز سفري روحاني را به رشته كشيده است. پايان اين دو اثر مشابه ‌است، اما روايت‌ها سيري ديگر دارند. در بررسي عناصر روايي مصيبت‌نامه كاركردهايي را مي‌يابيم كه در روايت‌هاي نوع ادبي تمثيل رويا وجود دارند. يكي ديگر از نمونه‌هاي تمثيل رويا در متون عارفانه زبان فارسي سيرالعباد الي المعاداست كه پيوندش با ديگر روايت‌هاي تمثيل رويا در ايران و جهان امري مسلّم است. با بررسي تطبيقي ساختار روايي مصيبت‌نامه و سيرالعباد مي‌توان نتيجه گرفت كه مصيبت‌نامه نيز متعلق به نوع ادبي تمثيل روياست. اين نوشتار بر آن است با مقايسه كاركردهاي روايي مصيبت‌نامه و سيرالعباد، اين دو اثر را از منظر روايت‌شناسي ساختارگرا بررسي نموده، كاركرد‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌هاي اين دو داستان‌ را بسنجد.