رياليسم جهان سوم: رهيافتي پاسخ‌گو به خاستگاه كشمكش‌هاي جاري در نظام بين‌الملل

چكيده نگاهي دقيق به نظريه‌هاي غالب در رشته روابط بين‌الملل هر ناظر مطلع از عرصه سياست جهاني را به اين حقيقت رهنمون مي‌كند كه نظريه‌هاي اين حوزه بر مبناي نگرش قدرت‌هاي بزرگ به سياست بين‌الملل تبيين شده‌اند. در اين ارتباط نابرابري موجود در عرصه روابط بين‌الملل باعث تاثيرگذاري بر نظريه‌پردازي در رشته روابط بين‌الملل شده است. نظريه‌هاي مهم رشته روابط بين‌الملل بيش از آنكه بازگو‌كننده واقعيت‌هاي جهان و دربرگيرنده ملاحظات بخش زيادي از دولت‌هاي فعال در عرصه بين‌الملل باشد، در زمينه منافع قدرت‌هاي بزرگ تبيين و طراحي شده است. اين دسته از نظريات ظرفيت توضيح مباحث مهم و مطرح در گستره بين‌الملل نظير خاستگاه كشمكش‌هاي جاري در نظام بين‌الملل و ارتباط بين متغيرهاي معين رفتار داخلي و خارجي اكثر اعضا در سايه مولفه‌هاي جنگ و صلح را ندارد. بر اين اساس ضروري است ضمن باز‌انديشي در مباحث نظريه‌هاي غالب رشته روابط بين‌الملل يعني نظرات نيورياليسم و نيوليبراليسم، تلاش‌هايي در زمينه ارايه نظريات جديد با نگرشي ساده يا رهيافت‌هايي كوچك با نگاهي محدود و با هدف پوشش كاستي‌هاي اين نظريات صورت پذيرد. در مقاله حاضر تلاش شده است ضمن اشاره به كاستي‌هاي موجود در نظريات غالب رشته روابط بين‌الملل دلايل عمده عدم توانمندي نظريات يادشده را از نظر شناخت‌شناسي در زمينه توجيه و تبيين بروز جنگ و در مقابل عدم گسترش صلح در سطح بين‌الملل بررسي شود.