نقدي روش‌شناسانه بر مقياس‌هاي سنجش دينداري در ايران

روش‌شناسي سهم به‌سزايي در انجام مطالعات دارد. اتخاذ روش علمي درست موجب اعتبار نتايج به‌دست‌ آمده، و اشتباه در آن، منجر به استنتاج‌هاي غلط يا جهت‌گيري نادرست خواهد شد. روش‌شناسي نيز در خلا شكل نمي‌گيرد، بلكه وابسته به ديدگاه‌هاي هستي‌شناختي، معرفت‌شناختي و انسان‌شناختي پژوهشگر است. در اين مقاله، پاره‌اي از ملاحظات روش‌شناسي در تهيه مقياس‌هاي سنجش دينداري، مورد بررسي قرار گرفته است. اين ملاحظات مشتمل بر مباني نظري حاكم بر روش‌هاي پژوهشي، نقش نظريه در پژوهش، منطق انتخاب روش تحقيق و در نهايت، موارد مربوط به طراحي و ساخت پرسش‌نامه مي‌باشد. بخش بعدي مقاله، به بررسي انتقادي مقياس‌هاي ايراني تهيه‌شده در حوزه سنجش دينداري مي‌پردازد. نتيجه اين بررسي نشان مي‌دهد كه مواردي از قبيل اشتباه در مرحله استنتاج و تفسير نتايج، ارايه تصويري غلط از مفاهيم ديني، تحميل ديدگاه‌هاي مكاتب روان‌شناسي غربي بر مفاهيم اسلامي و سرانجام منتهي نشدن نتايج تحقيقات به ‌نظريه يا الگوهاي جديد، از عمده‌ترين اشكالات اين‌گونه مطالعات مي‌باشند.