توسعه‌ي تاريخي و مباني معرفت‌شناختي روان‌شناسي علم

امروزه نظريه‌پردازي و توليد علمِ اصيل به عنوان يكي از اولويت‌هاي راهبردي كشور، در مركز توجهات پژوهشگران و سياست‌گذاران قرار گرفته است. تلاش براي دست‌يابي به يك جامعه‌ي علمي مولد و خلاق نيازمند شناخت دقيق و تفصيلي عوامل موثر بر فرايند توليد علم است. در ميان اين مجموعه از عوامل، متغيرهاي روان‌شناختي جايگاه ويژه‌اي دارند. روان‌شناسي علم قلمرويي نوظهور از خانواده‌ي علم‌پژوهي است كه ابزارهاي تجربي و چارچوب‌هاي نظري موجود در علم روان‌شناسي را براي مطالعه‌ي رفتار علمي دانشمندان و نحوه‌ي تاثير متغيرهاي روان‌شناختي بر آن را استفاده مي‌كند. روان‌شناسي علم، از يك سو، عضوي از خانواده‌ي علم‌پژوهي است و از سوي ديگر، ريشه در سنت‌هاي نظري و پارادايم‌هاي خاص موجود در علم روان‌شناسي دارد. مقاله‌ي حاضر، روند ريشه‌يابي و توسعه‌ي تاريخي اين قلمرو از علم‌پژوهي را دنبال مي‌كند؛ به‌علاوه، چالش‌هاي موجود پيرامون مباني معرفت‌شناختي روان‌شناسي علم را بررسي مي‌كند.