ارزيابي توسعه كشاورزي پايدار در ايران با استفاده از روش مزيت نسبي

پايداري كشاورزي علاوه بر در نظر گرفتن منابع و نظام هاي كشاورزي، مسائل زيست محيطي، اقتصادي-اجتماعي و وضعيت جوامع روستايي را نيز در بر مي گيرد. پايداري يك مفهوم كيفي است و نمي توان آن را به طور مستقيم اندازه گيري كرد، بنابراين بايد شاخص هايي مناسب انتخاب شوند كه بتوانند مقدار و دوام پايداري يك نظام كشاورزي را تعيين كنند. در اين مطالعه، به منظور ارزيابي پايداري كشاورزي در استان هاي مختلف كشور، از روش مزيت نسبي استفاده شد. به اين منظور 5 شاخص كه هر شاخص، خود از چندين سنجه تشكيل شده بود، براي هر استان در نظر گرفته شدند. اين شاخص ها عبارت اند از: منابع كشاورزي، پيشرفت كشاورزي، محيط زيست، وضعيت جوامع روستايي و آموزش. در مجموع، 60 سنجه براي ارزيابي پايداري كشاورزي مدنظر قرار گرفتند. استان هاي مختلف كشور در هر سنجه رتبه بندي شدند و در نهايت براي هر شاخص ميزان پايداري محاسبه و پايداري كلي كشاورزي براي هر استان برآورد شد. داده ها و اطلاعات مورد نياز براي محاسبه سنجه هاي مورد بررسي از منابع و سازمان هاي اطلاعاتي مختلف گرد آوري شد. نتايج تحقيق نشان داد كه استان فارس از لحاظ شاخص هاي پيشرفت كشاورزي و محيط زيست، استان خراسان رضوي از لحاظ شاخص هاي منابع كشاورزي و آموزش و استان مازندران از نظر شاخص وضعيت جوامع روستايي رتبه اول را در بين استان هاي كشور دارند و از نظر تمام شاخص هاي مورد ارزيابي، استان قم كمترين رتبه را در سطح كشور دارد. استان هاي فارس و خراسان رضوي نيز داراي بيشترين پايداري كشاورزي و استان قم داراي كمترين پايداري كشاورزي بر اساس مجموع 5 شاخص در بين استان هاي كشور ند. بعد از استان قم هم استان هاي كهگيلويه و بوير احمد، بوشهر، ايلام و سمنان كمترين پايداري كشاورزي را دارند. به طور كلي، ميزان پايداري كشاورزي براي استان هاي مختلف كشور تعيين و نقاط ضعف و قوت هر استان در پايداري كشاورزي مشخص گرديد.