استدلال خاطره‌نويس ويتگنشتاين در نفي زبان خصوصي

يكي از نظريات مهم ويتگنشتاين متاخر، نفي زبان خصوصي است؛ زباني كه معناي واژگان‌اش را تنها كاربر آن زبان مي‌داند. ويتگنشتاين در استدلال خاطره‌نويس براي اثبات امتناع زبان خصوصي مي‌گويد كه محال است شخص بتواند احساس خودش را با نشانه‌اي مثل «S» نامگذاري كند و آن را در دفتر خاطراتش يادداشت كند و بعد از آن بخواهد تكرار آن احساس را نيز در آن دفتر يادداشت كند. از اين استدلال تفسيرهاي متفاوتي شده‌است. برخي آن را استدلالي عليه اعتبار حافظه دانستند و برخي آن را تاكيدي بر ضرورت وجود قواعدي براي كاربرد واژگان در يك زبان به‌شمار آوردند. تشكيك در اعتبار حافظه گاهي به توان حافظه بر نگهداري احساس آغازين و گاهي به توان حافظه بر يادآوري درست كاربردهاي يك نشانه در گذشته مربوط مي‌شود. مفسران بيشتر شق نخست را برگرفتند و به هر حال امكان احراز درستي عملكرد حافظه را در زبان خصوصي به اين دليل منتفي دانستند كه معياري عيني براي بازسنجي كاربردهاي يك نشانه وجود ندارد. در اين مقاله برخي تفاسير از استدلال خاطره‌نويس بررسي شده‌است.