بررسي مدارا، تساهل و تسامح در قصايد ناصر خسرو

The study of tolerance, bearing, and moderation in odes of NaserKhosroo

جامعه بشري از آغاز تا به امروز گرفتار جنگ، كشتار، خشونت و قرباني نزاع‌هاي مختلف قومي، ديني و سياسي بوده‌است. يك‌سويه‌نگري‌هاي انجام‌گرفته، نبود مدارا، تساهل و تسامح در نابودي سرمايه‌هاي انساني، فرهنگي و اجتماعي، نقش اصلي را داشته‌است. مدارا و تحمّل يكي از حلقه‌هاي مغفول‌مانده اخلاقيّات در تاريخ اجتماعي بسياري از ملل جهان است. شناخت و بازنگري آراي گذشتگان در متون ادبي به عنوان آينه و سامان‌دهنده جامعه مي‌تواند ما را در كاهش يا حلّ چالش‌هاي فرارو در عرصه‌هاي داخلي و خارجي كمك كند. نويسندگان مقاله درصددند تا تحمّل و مدارا را به‌ عنوان يكي از الگوهاي اخلاق اجتماعي در قصايد حكيم ناصرخسرو قبادياني بررسي و تحليل كنند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه موضوع مدارا، به شكل‌هاي گوناگون از سوي شاعر خِرد به تصوير كشيده شده است. علي رغم سفارش‌هاي اين شاعر به رعايت تحمّل و مدارا، به علّت غلبه تعصّب، تحجّر، جزم‌انديشي و... گسترش آن در جامعه عصر ناصرخسرو، امكان‌پذير نبوده‌است و سرانجام كار شاعر به حذف، راندن و تاراندن انجاميده است.

Human society has been suffering from war, killing, cruelty and victim of various religious, political and racial conflicts. Lack of tolerance, bearing each other, indulgence in devastating human, cultural and social capitals have key roles in these challenges. Tolerance and bearing which have a special place in field of religion ethics are one of the circles in social history of many nations. Reviewing and recognizing ideas of those who lived in the past about literacy texts which on the one hand the are the mirror of the society and on the other hand have organized it could help us in solving challenges of our modern them. The subject tolerance contained in many Iranian poets. These poems follow Iranian-Islamic culture patterns where odes of NaserKhosroQobadiani are one of their most prominent one. Hakim NaserKhosro after a spiritual development devoted his religion, mind and poem to develop moral themes. Theauthors of the present article try to analyze and investigate tolerance as one of the social moral patterns in odes of Hakim Yamgan. Thefindings of the research indicate that tolerance has various forms including religious tolerance, social tolerence and so forth which were emphasized by the poet. Despite of recommendation of NaserKhosro to respect tolerance , the society didn’t accept it because of bias, intolerance and fanaticism.