عوامل موثر در پيدايي نقوش قالي خشتي چالِش تُر

Influential Elements in Design of the Kheshti Rugs of Chaleshtor

هنر هر قوم و منطقه‌اي تبلور آيين، آداب‌ورسوم، اعتقادات مذهبي و داراي ريشه‌هاي كهني است كه آن جامعه مي‌تواند با تكيه ‌بر اين ارزش‌ها براي توجيه افكار و عقايد خود از آن استفاده كند. منطقه چالش تر يكي از مناطق ويژه در حوزه هنرهاي سنتي، صنايع‌دستي و به‌خصوص قالي دستباف است. قالي اين منطقه، به دليل داشتن شاخصه‌هايي نظير طرح، نقش و رنگ مختص خود، داراي جايگاهي ويژه در دنياي فرش است. نقش‌مايه‌هاي موجود در يكي از معروف‌ترين قالي‌هاي منطقه قالي‌هاي خشتي داراي بيانِ تصويريِ جهان‌شمولي هستند كه بيشتر جهت ارايه پيام يا تزيينات استفاده‌ شده‌اند. اين مقاله سعي در پاسخ دادن به اين مسيله دارد كه مهم‌ترين عوامل تاثيرگذار در پيدايش نقوش قالي‌هاي خشتي چالش تر كدام‌ند. لذا ابتدا طبق تحقيقات ميداني از منازل منطقه چالش تر و مجموعه‌داران، نمونه‌هايي از اصيل‌ترين قالي‌هاي خشتي منطقه بر اساس قدمت و كيفيت بصري انتخاب، تك‌تك نقوش داخل خشت‌ها شناسايي و گروه‌بندي و سپس به ريشه‌يابي نقوش داخل خشت‌ها پرداخته شد. به نظر مي‌رسد كه برخي از نقوش ريشه كهن‌ دارند و از عواملي همچون: طبيعت، اعتقادات، تاثيرات فرهنگي و سبك بومي منطقه سرچشمه گرفته‌اند. مقاله حاضر به روش توصيفي در پي دستيابي به مهم‌ترين عوامل تاثيرگذار در به وجود آمدن برخي از نقش‌مايه‌هاي قالي‌هاي خشتي چالش تر است. يافته جديد اين تحقيق نشان مي‌دهد كه عامل طبيعت و تاثيرات فرهنگي بيشترين تاثيرگذاري بر پيدايش نقوش قالي‌هاي خشتي چالش تر را داشته‌اند.

Every Ethnic and regional art is the crystallization of regional rituals, customs, and religious beliefs, which have ancient roots; relying on these values the community can justify its ideas and beliefs. Chaleshtor region is one of the special areas in the field of traditional arts, handicrafts and particularly hand woven rugs. Its rugs have a special place in the carpet world because of the factors such as its unique colors, designs and motifs. Motifs in one of the most famous rugs of this region, Kheshti (or brick-shaped) rugs, have a universal visual expression which are depicted mainly to convey a given content or used as ornamentations. This paper attempts to answer the question - what are the most important influential factors in emergence of the Kheshti rug designs of Chaleshtor? Therefore samples of the most authentic Kheshti rugs of the region were collected based on their antiquity and visual quality during the field work, all the motifs inside the brick-like shapes were identified and categorized, after which their origins were studied. It seems that some of the motifs have ancient roots, originating from – nature, beliefs, cultural influences and the local style. This paper using descriptive method, aims at finding out the most important influential factors in emergence of some of the Keshti rug motifs of Chaleshtor. The results showed that the nature and cultural factors have the most influence on Kheshti rug designs of Chaleshtor.