حل شبهه تعارض آفريني مفهوم «بي رويت» در تعريف سنتي اخلاق بر اساس الگوي چهار مولفه اي اخلاق ورزي

A Solution to the Contradiction in the Concept of “Spontaneous” in the Traditional Definition of Ethics by Using the Four Component Model of Morality

اخلاق در تعريف سنتي، ملكات نفساني دانسته مي شود كه سبب صدور فعل «بدون رويت» يعني بدون نياز به فكر، سنجش و درنگ مي شود. قيد «بي‌رويت» اين پندار را به ميان مي-‌آورد كه رفتار اخلاقي، امر اختياري و سنجيده نيست. در حالي كه براساس آموزه هاي اسلام و نيز براساس ديدگاه متفكران مسلمان و مغرب زمين، سنجش و تفكر، مقوم فعل اخلاقي تلقي مي شود. بررسي شبهه تعارض ميان قيد «بي رويت» و ابتنا رفتار اخلاقي بر تفكر و رفع آن بر اساس الگوي چهارمولفه اي مساله نوشتار حاضر است كه با روش تحليلي- منطقي به آن پرداخته شده است. دراين پژوهش با توجه به الگوي چهار مولفه اي كه در آن، رفتار اخلاقي، حداقل مبتني بر فرايندهاي حساسيت اخلاقي، قضاوت اخلاقي، انگيزش اخلاقي، و منش اخلاقي دانسته مي شود، بي رويت بودن به معناي سهولت در اراده و عدم ترديد در اقدام به دو فرايند سوم و چهارم دخيل در رفتار اخلاقي قابل انتساب است. البته بي رويت بودن به معناي عدم تامل و تفكر به فرايند اول و دوم دخيل در رفتار اخلاقي منسوب نمي شود؛ بلكه در مراحلي از بروز يك رفتاراخلاقي باعث صدور بي رويت مي گردد و نه در همه مراحل و هيچ رفتار اخلاقي بدون تامل و سنجش قابل تصور نيست. واژگان كليدي: تعريف سنتي اخلاق، ملكه، بي رويت، الگوي چهار مولفه اي.