وزن در شعر و موسيقي(پژوهشي در مباني عروض و ايقاع)

ايقاع، ميزان موسيقيِ موزون است؛ چنان‌كه عروض ميزان كلام منظوم است. ايقاع مانند عروض، داراي اوزاني است كه آن ها را در اصطلاح موسيقي قديم ايران، ادوار يا ادوار ايقاعي گويند. ادوار ايقاعي از اركان و اركان نيز از نقره يا ضربه تشكيل شده‌ كه اين ضربات معادل حرف در شعر است. زمان‌هاي ميان نقرات، تعيين‌كننده وزن ايقاعي هستند. در اين پژوهش علم ايقاع و عروض و كليه نقاط مشترك و نيز تفاوت هايي كه آن‌ها در تقسيمات خود با يكديگر دارند؛ اعمّ از تاريخچه، واضع و گاه سبب تسميه بخش‌هاي مختلف بررسي شده است. نكته‌ها و پيشنهادهايي نيز با توجه به ايقاع كه قابل استفاده در عروض به‌ نظر مي‌رسد، همراه با مطابقت بخش‌هاي مختلف ارايه مي‌شود. براي بررسي ايقاع و عروض، آن‌ها را طبق كتاب‌هاي قديم موسيقي ايراني و عروض سنتي شرح داديم. ميزان امكان مطابقت عروض و ايقاع و ظرفيت‌‌هاي به ‌دست‌ آمده، از يافته‌هاي اين پژوهش است كه به شناخت بهتر وزن دروني و موسيقيِ شعر مي‌انجامد و به كاربرد بهتر كلام در موسيقي كمك مي كند. ايقاع و عروض را مي‌توان از يك سرچشمه دانست كه در دو حوزه شعر و موسيقي پديدار شده‌اند؛ چنان‌كه واضع هر دو را نيز خليل ‌بن احمد فراهيدي مي‌‌دانند.