واكاوي انديشه هاي ماسوني آخوندزاده با تكيه بر نمايشنامه مسيو ژوردان

در مقاله حاضر، با بررسي گرايش ميرزا فتحعلي آخوندزادهبه انجمن فراماسونري و ارتباطش با اعضاي فراموش خانه ملكم خان، به نمايشنامه نويسي او از منظر اين ارتباط پرداخته ايم. در اين پژوهش ابتدا گرايش آخوندزاده به محافل فراماسونري در تفليس و ارتباط او با فراموش خانه ملكم-خان اثبات و به مولفه هاي فكري مشترك او با فراموش خانه ملكم خان و اعضاي آن اشاره و سپس جايگاهِ نمايشنامه در انديشه آخوندزاده تبيين شده است. همچنين نشان داده ايم چگونه انتخاب قالب نمايشنامه از جانب آخوندزاده، در هماهنگي و سازگاري با گرايش هاي فراماسونري او بوده است. در همين زمينه نمايشنامه «حكايت مسيو ژوردان، حكيم نباتات و درويش مُستعلي شاه مشهور به جادوگر» تحليل و بازتاب انديشه هاي فراماسونري در آن نشان داده شده است.در اين نمايشنامه مسيوژوردان، نماينده بينش عقلاني اي است كه باب ميل آخوندزاده و همفكرانش در فراموش خانه بود. شهبازبيگ هم كه جواني اهل دانش و شيفته رفتن به فرنگ است، نمونه اي از تحصيل كردگان زمان آخوندزاده است كه خواهان بهره گيري از علوم فرنگ هستند. در مقابل اين جبهه، درويش مستعلي شاه و شخصيت هاي زن داستان قراردارند كه جهان توسعه نيافته و دور از عقلانيت را نمايندگي مي كنند و از نظر آخوندزاده وجه بارز فرهنگ شرق هستند.