مناسبات بين فهم و تبيين در علوم انساني و علوم طبيعي

از زماني كه ديلتاي بين تبيين و فهم و در‌نتيجه بين علوم انساني و علوم طبيعي تمايز نهاد، گرايشي نسبيت‌گرايانه را دامن‌گير فهم، به‌عنوان روش علوم انساني ساخت. البته خود ديلتاي بر اين امر واقف بود و كوشيد تا بر اين نسبيت‌گرايي فايق آيد، اما راهكار او مورد وفاق واقع نگشت. گادامر با طرح گفتمان بين فاعل شناسا و متعلق شناخت (موضوعات علوم انساني)، در‌واقع خواست تا ذهنيت را با ذهنيت محدود كند و از اين طريق باز به ورطه نسبيت در افتاد. ديدگاه ريكور در اين عرصه گامي به جلو محسوب مي‌شود. ريكور نشان داد كه وجود يك معناي عيني در متن نشان مي‌دهد كه علوم انساني از ذهني‌گرايي و نسبيت‌گرايي موجود در هرمنوتيك فلسفي رهيده‌‌است. البته از آنجا كه تعريف ريكور از تبيين (تبيين ساختاري)، با تعريفي كه ديلتاي و پوزيتيويست‌ها از تبيين مدّ‌نظر داشتند (تبيين علّي) متفاوت است، نمي‌توان به‌طور قاطع، با ديدگاه ريكور در عدم تضاد بين علوم انساني و علوم طبيعي همراهي كرد، اما تلاش وي در عينيت بخشيدن به علوم انساني با قول به تعين معناي متن به مثابه الگويي براي علوم انساني درخور تقدير است.