درآمدي بر نظريات هابرماس در روش‌شناسي علوم انساني

رشد علوم تجربي و تاثيرگذاري آن بر زندگي انسانها باعث گرديده تا عده‌اي به فكر مرزبندي بين علم و غير‌علم بيفتند. با تشكيل حلقه وين مباحث روش‌شناسي حالت رسمي پيدا كرد، منتهي انديشمندان وابسته به اين حلقه با محدود‌كردن علم به علوم تجربي و كنار گذاشتن معارف ديگر، آنها راه حصول به علم را مشاهده و آزمون فرضيه‌ها قلمداد كردند. دامنه اين ديدگاه به علوم انساني نيز كشيده شد و عده‌اي با اين رويكرد به مطالعه و پژوهش در مسايل انساني پرداختند. با آثار و افكار انديشمنداني نظير پوپر، كوهن و لاكاتوش حالت افراطي اين ديدگاه تعديل شد و علم تجربي از حالت تجربي محض به سوي انساني‌شدن گام برداشت. به لحاظ روش‌شناسي مي‌توان آثار هابرماس را به دو دوره تقسيم كرد، دوره اول به نقد مكتب فرانكفورت، بازسازي ديدگاه ماركس و نقد روش‌شناسي پوزيتيويسم اختصاص يافته و زمينه عمل‌گرايانه‌اي براي دوره دوم يا دوره «چرخش زباني» كه به نظريه كنش ارتباطي منتهي شد، فراهم شد. در اين مقاله نويسندگان سعي دارند تا ضمن طرح و تحليل دست‌آوردهاي نظري هابرماس در دوره اول، انديشه‌هاي معرفت‌شناختي او را در مورد علوم انساني تبيين كنند.