معيار صدق و توجيه معرفت در نظام معرفتي صدرايي و اشراقي

Criteria of Truth and Justification in Sadraian and Suhrawardian Schools

معرفت‌شناسان معرفت را به «باور صادق موجّه» تعريف مي‌كنند. در تاريخ انديشه‌هاي فلسفي همواره درباره معيار صدق و توجيه معرفت به‌منزله دو شرط اساسي و مهم در تعريف معرفت نظريه‌پردازي‌هايي وجود داشته است. فيلسوفان حكمت متعاليه و حكمت اشراق نيز از اين قاعده مستثني نبوده‌اند. اگرچه هر دو مكتب معيار صدق را مطابقت و معيار توجيه معرفت را مبناگرايي مي‌دانند، اما در اين ميان اختلاف‌نظرهاي مهمي نيز ميان دو مكتب وجود دارد كه نظرات آن‌ها را از يكديگر متمايز و متفاوت مي‌كند. چنان‌كه صدراييان ميان حق و صادق تفاوت قايل‌اند و لحاظ قضيه با واقع و تقدم و تاخر آن را سبب تفكيك مفهوم حق با صادق مي‌دانند، اما در مقابل اشراقيان اين تفاوت را غيرحقيقي مي‌دانند. همچنين، اشراقيان مطابقت را صرفاً تطابق با خارج مي‌دانند برخلاف صدراييان كه معتقدند ملاك مطابقت، تطابق با واقع اعم از ذهن و عين است. در سوي ديگر، از وجوه مشابهت دو مكتب مي‌توان به اين نكته اشاره كرد كه هر دو از اشراقات و شهودات نفساني به‌منزله معارف بديهي و مبنايي در معرفت نام مي‌برند كه مي‌تواند نقش پايه‌اي در معرفت بشر ايفا كند و بنابراين نوعي «مبناگرايي نوين» را پيشنهاد مي‌دهند.

Epistemologists define knowledgeas "justified true belief”. In the history of philosophy,concerning the measure of truth and justification,as the basic elements of the theory of knowledge, there were several theories. This is true concerning Sadraian and Suhrawardian schools. Although both schools take foundationalism about justification and correspondence concerning truth, but there are important differences between them. Sadraians distinguish between right and true on the base of the relation between proposition and the fact, and its priority and posterity. But the Suhrawardians don’t take this differenceserious. Also, Suhrawardians consider correspondence merely conformity with the external world, while for Sadraians, correspondence consists in conformity with both internal and external world. On the other hand, these two schools have similarities, such as for both of them illumination and intuition are evident and fundamental knowledge , which can serve as the basis of human knowledge. Thus, they introduce a new version of foundationalism.