بازسازي و تحليل چهار الگوي خداباوري در انديشه‌ي غزالي

reconstruction of four believe in god models in Al-Ghzzalis thought

غزالي از جمله انديشمنداني است كه به مساله‌ي توجيه باور به وجود خدا پرداخته است .وي براي خداباوري چهار الگوي مختلف مطرح مي‌كند كه عبارتند از؛ الگوي خداباوري پيامبران، الگوي خدا باوري اوليا ، الگوي خداباوري متكلمان و الگوي خداباوري عوام. او هر يك از اين الگوها را مناسب براي گروهي خاص از مردم مي‌داند. غزالي معتقد است در ميان چهار الگوي ذكر شده بالاترين درجه‌ي باور به خدا در الگوي خداباوري پيامبران و اوليا حاصل مي‌شود است كه مبتني بر شهود عرفاني هستند. اين همان چيزي است كه ما امروزه آن ‌را تجربه‌ي ديني مي‌ناميم. لذا مي‌توان نظريه‌ي او را نوعي قرينه‌گرايي مبتني بر تجربه ديني تلقي كرد. لازم به ذكر است كه مي‌توان الگوهاي چهارگانه‌ي غزالي را در قالب يك الگوي طولي و تشكيكي بازسازي كرد كه در اين قالب الگوي خداباوري انبيا و اوليا در بالاترين مرتبه و ساير الگوهاي خداباوري در درجات ديگر قرار مي‌گيرد.

Al-Gazali is one of the thinkers who has tried to build a strong foundation for theism. In his theory of belief in God, he introduces four models which pertains to four different classes of people. This models include prophetic, saintlike, theological and the vulgar ones. Al-Gazali believes that the first model which is based on mystical experience is the strongest one. This model is similar to what we call belief in God on the basis of religious experience. Thus, it can be considered as an evidential model which is based on religious experience. Al-Gazali’s theory can be reconstructed in a graded model of belief in god in which the prophets and saints attain the higher grade and others have the lower ones.