طريق كامبخشي حافظ

واژگان اسرارآميز و مضامين حيرت آفريني كه در شعر حافظ گرد آمده، قرن هاست كه دوستداران و پژوهندگان شعر فارسي را به خود جذب كرده است. «كام»، «كامبخشي»، «كامروايي»، «كامراني»، «كام طلبي» و «كامگاري» ساحت هايي از اين واژگانند كه هر كدام در جاي خود باز تابنده درونمايه هاي دلفروزي از خدا، هستي و انسان است. حافظ، صورت و معني «كامبخشي» را -كه به شيوه تاويل عرفا از كلام وحي اخذ كرده – در مطلع غزلي آورده است: طريق كامبخشي چيست ترك كام خود كردن كلاه سروري آن است كز اين ترك بردوزي مصراع اول - كه هم كامبخشي حق به سالكان و هم كامبخشي سالك به ديگران است – به دو بخش تقسيم مي شود: 1- طريق كامبخشي چيست؟ 2- ترك كام خود كردن چگونه است؟ حافظ، جهان عرفا را – كه گردونه اي است از يك سير نزولي و سير صعودي – در اين مصراع گرد آورده است. ما «طريق كامبخشي چيست» را كه بر بنيان سير نزولي است، «كامبخشي ازلي»، و «ترك كام خود كردن» را كه حكايت از سير صعودي آفرينش به سوي خدا دارد، «كامبخشي ابدي» نام مي نهيم. در مصراع دوم، هم كامبخشي ازلي و هم ابدي جريان دارد، بعبارت ديگر، راهكار سروري و سرافرازي حافظ، هم صورت دنيا رادر بر مي گيرد و هم معني آخرت.