نيروانا در عرفان هندي

بررسي هاي پژوهشگران در تاريخ اديان و مذاهب نشان مي دهد كه عناصري چون ، پرهيز از لذائذ دنيوي ، كشف و شهود، وحدت وجود،اتحاد با حقيقت و فناي در روح كلي كه عناصر عمده واركان اصلي تصوف و عرفان را تشكيل مي دهد،داراي سابقه اي ديرينه است كه هزاران سال ازپيدايش آن مي گذرد. برخي معتقدند هند زادگاه ، نخستين تصوف و عرفان بوده وافكار صوفيانه از آنجا به ديگر سرزمين ها سرايت كرده است . مذاهب و مكاتب فلسفي هند با همه اختلافات فكري و عقيدتي كه در ميان آنها وجود دارد ، همگي داراي عناصر مشتركي هستند كه اصول عرفان و تصوف آنها را تشكيل مي دهد. آيين هاي مختلف هندي در اين اصل مشترك هستند كه پايه و اساس سعادت ونجات ، همانا ترك لذات واميال دنيوي و مادي و تداوم رياضت مي باشد. آخرين مرحله رياضت و سلوك از نظر عقايد هندي ، وصول به نيروانا ويا موكشا است . مقاله حاضر به بررسي مقام نيروانا و راه هاي رسيدن به آن از نگاه بوديسم مي پردازد و در پايان تاثير عرفان هندي بر عرفان اسلامي مورد بحث قرار مي گيرد.