بررسي كاريولوژي گونه‌هاي Triticum monococcum subsp. aegilopoides و Aegilops cylindrica رشد يافته مجاورتي وحشي در غرب ايران

Karyological studies in Triticum monococcum subsp. aegilopoides and Aegilops cylindrica species grown wild pairwise in west Iran

خويشاوندان وحشي گندم منبع غني از تنوع ژنتيكي براي اصلاح گندم مي‌باشند. كاريوتيپ هشت ژنوتيپ اينكورن وحشي و هشت ژنوتيپ Aegilops cylindrica كه به صورت طبيعي در مجاورت يكديگر در نواحي مختلف غرب ايران مي‌رويند، مورد مطالعه قرار گرفت. نوك ريشه‌ها در محلول آلفابرومونفتالين پيش تيمار، در محلول فرمالدهيد- كروميك اسيد تثبيت، در سديم هيدروكسيد يك نرمال هيدروليز و در هماتوكسيلين رنگ‌آميزي شدند. در فرمول‌هاي كاريوتيپي A. cylindrica تنوع مشاهده شد كه نشان‌دهنده تغييرات ساختاري كروموزوم‌ها است. Aegilops cylindrica در كلاس 3A و اينكورن وحشي در كلاس 1A استبينز طبقه‌بندي شدند. از لحاظ تكاملي، گونه Triticum monococcum. subsp. aegilopoides به دليل داشتن كروموزوم‌هاي يكنواخت متاسنتريك جزو گونه‌هاي متقارن و ابتدايي و گونه A. cylindrica با داشتن كروموزوم‌هاي ساب متاسنتريك و ساب تلوسنتريك يك گونه پيشرفته به شمار مي‌رود. شاخص‌هاي تقارن كاريوتيپي مورد بررسي در اين مطالعه نشان‌دهنده نامتقارني كاريوتيپي بيشتر A. cylindrica در مقايسه با اينكورن وحشي بود.

The wild-relative gene pools of wheat are a rich source of genetic variation for wheat improvement. Karyotypes of eight genotypes of Triticum monococcum subsp. aegilopoides and eight genotypes of Aegilops cylindrica, which grown wild next to each other in different regions in the west of Iran were studied. Root tips were treated in ?-bromonaphthalene solution, fixed in chromic acid-formaldehyde fluid, hydrolyzed in 1 N NaOH and staining with hematoxylin. Variation observed in karyotypic formulas of A. cylindrica showing some structural changes of the chromosomes. Aegilops cylindrica classified in 3A class and T. m. subsp. aegilopoides classified in 1A class of Stebbinʹs classification. Triticum monococcum. subsp. aegilopoides has been suggested to be a relatively old origin because possessing metacentric chromosomes while submetacentric and subtelocentric chromosomes in A. cylindrica suggest a relatively recent origin of the species. The karyotypic symmetry indices used in this study pointed to a much more asymmetric karyotype of A. cylindrica than T. m. subsp. aegilopoides.