نقد و بررسي ديدگاه جهميه و هذيليه درباره عدم جاودانگي بهشت و جهنم

پيرامون دوام و ماندگاري بهشت و جهنم در ميان مسلمانان اختلافي نيست مگر فرقه جهميه و هذيليه از معتزله كه در اين مساله با بقيه ي مسلمانان اختلاف نمودند و بر اين باورند كه بهشت و جهنم پس از مدتي به سكون و ايست كامل خواهند رسيد. با توجه به تقارن ديدگاه هاي اين دو فرقه، در اين مقاله، نظرات و آراي آنان به صورت آميخته نقل شده است. نخست به بيان نظرات جهميه و هذيليه و ادله عقلي و نقلي كه براي اثبات مدعايشان از آن بهره جستند، پرداخته شده است و به دنبال آن، ادله شان پس از بررسي دقيق مورد نقد قرار گرفته است. سپس براي اثبات جاودانگي بهشت و جهنم با استفاده از آيات قرآن و روايات معصومان (ع) و ديدگاه هاي انديشوران و متكلمان و مفسران از قدماء و متاخران و معاصر به ارزيابي و نقد ديدگاه هاي آنان پرداخته شده است.