تامّلي درباره امتداد فعّاليت دوره دوم مجلس و انحلال آن

A Reflection on Continuation of the Activity of the Second Term of the Parliament and Its Dissolution

مجلس دوم در واپسين روزهاي فعّاليت خود و با توجّه به شرايط خاص كشور، تصميم گرفت، تا زمان گشايش مجلس سوم به فعّاليت خود ادامه دهد امّا ناگهان بحران بزرگ تري بر كشور سايه انداخت و آن اولتيماتوم 1911م./1290هـ.ش. روسيه به ايران بود كه همه معادلات سياسي و ديپلماتيك كشور را به هم ريخت و فعّاليت مجلس را از مسير عادي و متعارف خود خارج ساخت. بنابراين مجلس دوم به‌رغم تصويب امتداد دوره فعّاليتش، بر سر يك دوراهي دشوار قرار گرفت كه آيا اولتيماتوم را بپذيرد و به ننگ پايمال كردن استقلال كشور تن دهد و يا در برابر آن مقاومت كند؟ مجلس، راه دوم را برگزيد و بدين ترتيب در تضاد با خط مشي دولت و شخص نايب السلطنه كه مدافع پذيرش اولتيماتوم بودند، قرار گرفت و در نتيجه حدود چهل روز پس از تصويب امتداد دوره فعّاليت خود، در پي تشكيل جلسه شوراي عالي دربار، منحل شد. با توجّه به آنچه گفته شد، مسيله، اين است كه چرا مجلس به استمرار دوره نمايندگي خود راي داد؟ آيا انحلال آن وجاهت قانوني داشت يا يك كودتا بود؟ اين مقاله با رويكرد توصيفي ـ تبييني مي كوشد تا علل و انگيزه‌هاي استمرار دوره نمايندگي مجلس و نيز انحلال آن را به گفت وگو بگذارد.