كالبدشكافي كميسيون عرايض در جامعه ايران؛ با نگاهي به كتابِ اسناد قم در دوره پهلوي اوّل (مجلس ششم تا دوازدهم ملّي)

اسناد تاريخي از مهم‌ترين منابع براي پژوهش‌هاي تاريخي است و ضرورت استفاده از آن‌ها در تاريخ‌نگاري اجتناب‌ناپذير است. بيشترين اسناد، در آرشيوهاي دولتي و خصوصي، مربوط به دوران قاجار و پهلوي حفظ شده است. اسناد نوشتاري، بر ساير منابع مثل تاريخ شفاهي ارجحيّت دارد؛ به شرط اينكه معيارهاي نقد تاريخي در كاربرد اسناد مورد توجّه قرار گيرد. استفاده از اسناد بايد همه‌جانبه و عميق باشد و نه تزييني و گزينشي. استفاده سليقه‌اي از اسناد، مانع از دستيابي به تحليلي جامع و پايدار مي‌گردد.كارهاي اسنادي متعدّدي از سوي سازمان‌هاي مختلف مثل سازمان اسناد ملّي، مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي، رياست جمهوري، اسناد انقلاب اسلامي، مركز اسناد و تاريخ ديپلماسي (وابسته به وزارت خارجه) موسّسه تاريخ معاصر و... در ايران منتشر مي‌شود. نحوه انتخاب، انتشار، تدوين و كيفيّت آثار اسنادي، به دغدغه‌هاي سازماني، فضاهاي سياسي، علايق محقّقين و سيستم نظارت در اين مجموعه‌ها وابسته است. ميليون‌ها برگ سند، در اين سازمان‌ها نگهداري مي‌شود. محتواي اين اسناد، صدها موضوع را شامل مي‌شود و بر همين اساس در فايل‌هاي گوناگون دسته‌بندي شده است.