بررسي سير تطور فهمِ آيه 34 سوره نسا

در قرآن كريم، زنان از‏نظر رتبه انساني، همشان مردان شمرده شده‏اند و حقوقي عادلانه برايشان در‏نظر گرفته شده است؛ با اين حال، مفسران گذشته در‏فهم برخي آيات ناظر به حقوق، و روابط اجتماعي و خانوادگي زنان، برداشت‌هايي متناسب با وضع زمان خود به‏دست داده‏اند كه بر‏خلاف نگرش قرآني و نامتناسب با وضع كنوني زنان است؛ از اين روي، نقد و بررسي اين نظر‏ها با توجه به برداشت‌هاي معتبر امروزي، ضروري مي‌نمايد. يكي از مهم‌ترين اين آيات، آيه 34 سوره نسا است كه به آيه قيموميت شهرت دارد و مبناي حقوقي برخي قوانين مدني ايران است. نوع برداشت از مفاهيمي چون قيموميت و حدود آن، فضل، صالحات، نشوز، حافظات للغيب، تخافون و ضرب، در اين آيه، طي قرون متمادي از اولين نوشته‌هاي تفسيري موجود تا زمان حال تغيير كرده است. با توجه به اينكه دين و حقايق وحياني، فراتر از زمان و مكان‏اند و رنگ كهنگي نمي‌گيرند، و انديشه‌هاي بشري و فهم ديني، در بستر زمان و مكان شكل مي‌گيرد، سير تطور فهم مفسران از اين آيه با توجه به زمان و مكان اين افراد، داراي اهميت فراوان است. در اين مقاله، سير تطور فهم اين آيه را نزد مفسران و نيز برون‏رفت آن‏ها از چالش هايي مانند «ضرب» را بررسي كرده‏ايم و در پايان، خلا‏هاي موجود در تفسير اين آيه را نقد كرده‏ايم.