بررسي تطبيقي نقش خداي متعال در عالم تكوين، بر اساس ديدگاه فلسفي و ادله نقلي

نظام عليت فلسفي، در حدّ «نياز پديده به پديدآورنده» متوقف نشده، و بر لزوم ضرورت علّي- معلولي و نيز تعلق هر معلول خاص به علت معين تاكيد و اصرار دارد، لذا نظامي ‌ثابت و غير قابل تغيير و تبديل، براي كل عالم هستي رقم زده است. اين نظام، از علت العلل شروع شده و تا پايين ترين مراتب هستي، ادامه مي‌يابد. در اين ديدگاه، گمان مي‌شود كه تغيير در عالم، بنابر دليل عقلي محال است، بدين روي اين امر را حتي از ناحيه خداي متعال نيز ممتنع دانسته‌اند. در عين حال تصور مي‌شود كه به قادريت خداوند نيز خللي وارد نمي‌شود، چون قدرت، بر امور محال تعلق نمي‌گيرد. به همين ترتيب، ديدگاه خاصي در خصوص معني صحيح عدالت خداوند متعال طرح شده است كه كاملا با مباني فوق الذكر ارتباط دارد. مقاله حاضر، مي‌كوشد اين نظريه را تبيين كرده و نسبت آن با آيات و روايات، را بسنجد.