نشانه‌شناسي لايه‌‌اي رمزگان‌ها در داستان قرآني خلقت آدم(ع) با تاكيد بر كشف الاسرار ميبدي

ماجراي خلقت آدم(ع) ، از جمله داستان‌هاي قرآني است كه در متون تفسيري و بويژه تفسيرهاي عرفاني، با ظرايف خاصي همراه مي باشد. در اين ميان، كشف‌الاسرار ميبدي با زباني نمادين و تصويري، به تفسير عرفاني اين داستان مي‌پردازد. روايت ميبدي از اين ماجرا، در نوبه ثالثه كشف‌الاسرار، لايه‌هاي دروني و دلالت‌هاي معنايي فراواني دارد. نظر به تعدد سطوح رمزگاني در اين داستان، اين پژوهش به رمزگان‌شناسي اين متن نظر داشته است. در بررسي رمزگان‌هاي يك متن، تقسيم‌بندي‌ها و نظريه‌هاي مختلفي مطرح است و اين پژوهش بر اساس الگوي پنج‌گانه بارت انجام شده است. با توجه به ويژگي‌هاي اين الگو، همچون روايت‌محور بودن، توجه به رمزگان‌هاي فرهنگي و ايديولوژيكي ـ كه در متون تفسيري عرفاني جايگاه ويژه‌اي دارد ـ پژوهش حاضر اين الگو را اساس بررسي رمزگان‌ها قرار داد. محدوده اين پژوهش نيز تفسير آيات سي‌ام تا سي و هشتم سوره بقره در نوبه ثالثه كشف‌الاسرار بوده است. نتايج اين بررسي، نشان مي‌دهد در داستان خلقت آدم(ع) به روايت ميبدي انواع رمزگان‌هاي هرمنوتيكي، كنشي، معنايي، نمادين و فرهنگي درخور تشخيص است. برخي از اين رمزگان‌ها از نصّ صريح قرآن هم برداشت مي‌شود و برخي، شاخ و برگي است كه ميبدي به اين داستان مي‌دهد. از بين انواع مذكور‌، رمزگان هرمنوتيكي و كنشي، بيش‌ترين نقش را در پيشبرد فرايند داستان ايفا مي‌كنند.