اغراق" در زبانِ حماسي فردوسي و متنبّي

چكيده جلوه هاي اغراق در نزد ملّت هاي مختلف با توجّه به شرايط فرهنگي و جغرافيايي و باورهاي قومي متفاوت است در فرهنگ ايران و عرب اغراق بيشتر جنبه ي عيني دارد و غالباً در بزرگ نمايي هاي فيزيكي ظهور مي يابد: كوه هاي بسيار بلند، چاه هاي عميق، پهلوانان قد بلند، پرخوران سيري ناپذير و ... . وجه افتراق اين دو نيز در بسامد بالاي بكارگيري غلوّ مردود است؛ چرا كه از دير بازگفته اند كه اگر ممدوح شاه بود هر چه مي خواهي بگو؛ و لذا اغراق هاي شعر متنبّي كه بيشتر در حوزه ي مدايح درباري بوده با همين مسيله مواجه است، يعني با وجود هنر شاعري منحصر بفرد و بي نظيرِ شاعرش، دچار نقصان شده، عيب و نقصي كه در شعر دوره هاي بعد از فردوسي نيز اندك اندك سبب انحطاط شعر فارسي گرديد بنابراين؛ متنبّي بر خلاف فردوسي كه داراي اغراق هاي مفاخره آميز و پرقدرتي است، گاهي اوقات دچار گزافه گويي هاي بسيار شده است. انجام يك بررسي دقيق در زمينه ي اغراق هاي شاهنامه و يا اشعار متنبّي، مستلزم فراهم آوردن كتابي به اندازه ديوان شعر متنبّي و يا شاهنامه فردوسي است. در اين مقاله تلاش بر آن بود تا مطالبي را برگزينيم كه داراي ارزش هنري بيشتري بوده از ذكر نمونه هاي بي ارج و منزلت كه تعبير بر همان غلوّ مردود مي شوند اجتناب گردد. اميد است خواندن آن براي خواننده محترم خالي از لطف نباشد.