گذار به سالخوردگي در كشورهاي مسلمان: روندها و الزامات سياسي

• TRANSITION TO AGING IN MUSLIM COUNTRIES:TRENDS AND POLICY IMPLICATIONS

چكيده هدف از اين مقاله بررسي زمان‌بندي گذار به سالخوردگي در بستر گذار باروري و آثار و پيامدهاي آن در 47 كشور با اكثريّت مسلمان است. داده‌ها از پايگاه داده‌هاي بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد اقتباس شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه كشورهاي با اكثريّت مسلمان، به استثناي كويت، سطوح متفاوت امّا روندهاي باروري مشابهي را در طول دوره‌ي 2010-1990 تجربه كرده‌اند. بر پايه‌ي اين بررسي، سالخوردگي جمعيّت پديده‌ي جمعيّت‌شناختي مسلّط در بيش‌تر كشورهاي با اكثريّت مسلمان در نيمه‌ي قرن 21 خواهد بود. با اين وجود، يافته‌ها از تفاوت در زمان‌بندي گذار به سالخوردگي در كشورهاي مورد بررسي حكايت دارد. نتايج حاكي از آن است كه شدّت سالخوردگي تا حدود زيادي تحت تاثير شدّت كاهش باروري در طول دوره‌ي گذار باروري مي‌باشد. از آن‌جا كه در هيچ يك از كشورهاي مسلماني كه در حال تجربه‌ي باروري در سطح يا زير سطح جايگزيني مي‌باشند، هنوز هيچ سياست جمعيّتي جامعي براي رويارويي با پيامدهاي باروري پايين و سالخوردگي جمعيّت در آينده وجود ندارد، و نيز با توجّه به زمان‌بر بودن فرآيند سياست‌گذاري براي سالمندان، اتّخاذ يك سياست جامع جمعيّتي براي ساماندهي مسايل سالمندان در آينده‌ي نزديك ضروري مي‌نمايد. واژگان كليدي: سالخوردگي جمعيّت، كشورهاي مسلمان، گذار باروري، گذار به سالخوردگي، باروري سطح جايگزيني، سياست جمعيّتي